Taksiye Binen Sarhoştan Alınan Bahşiş
Sorunun Detayı
"Hocam, benim babam ticari taksi şoförlüğü yapıyor. Sarhoş yolcular genellikle taksi şoförlerine bahşiş veriyorlar, birkaç kere babamın rahatsızlanmasından dolayı ben de taksiye çıktım ve bu duruma şahit oldum. Parayı reddettiğinizde de kabul etmeyip vermeden arabadan inmiyor, ya da tebrik mahiyetinde öpmeye kalkıyorlar. Bu adamların ayık olduğunda bahşiş vermeyeceği zannıyla, bu parayı almak caiz midir? Israrcı olduğunda almama tavrını göstermek mi yoksa alıp belli etmeden kendisinin cebine koymak ya da bunu da beceremezsek bir ihtiyaç sahibine ya da bir hayır kurumuna vermek mi gerekir?"
Açıklama
Bu mesele, sarhoş yolculardan alınan bahşişin hükmü ve bu tür durumlarda nasıl davranılması gerektiği ile ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, sarhoş bir kimsenin verdiği bahşişin hükmü, kişinin aklının yerinde olup olmamasına bağlıdır. Eğer kişi sarhoş olduğu için aklı yerinde değilse, verdiği para bağışlama veya hediye hükmündedir ve almak caizdir. Ancak ısrarla ve zorlayarak veriliyorsa, bu durumda almak mekruh ya da haram olabilir. Kişiye zarar vermemek ve zor durumda kalmamak için uygun şekilde davranmak gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de aklın yerinde olması önemle vurgulanmıştır:
"Ey iman edenler! Akıl baliğ olanlar dışında, akıl erdirene kadar velilerinize itaat etmeyin." (Bakara, 2/170)
Hadislerde ise zorla alınan malın helal olmadığı belirtilmiştir:
"Zorla alınan mal haramdır." (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, babanızın ticari taksi şoförlüğü yaparken sarhoş yolculardan bahşiş alması durumu hassas bir konudur. Sarhoş olan kişi aklını tam kullanamıyorsa verdiği para, bağışlama niyetiyle verilmiş sayılır ve almakta bir sakınca yoktur. Ancak bu kişilerin ısrarla ve zorla para vermesi, hatta rahatsız edici davranışlarda bulunması durumunda babanızın bu parayı almakta tereddüt etmesi doğaldır.
Böyle durumlarda babanızın öncelikle nazikçe ve kararlı bir şekilde parayı almamak istediğini ifade etmesi, mümkünse yolcuyu sakinleştirmesi ve ortamı yumuşatması tavsiye edilir. Eğer yolcu ısrarcıysa ve inatla para vermek istiyorsa, bu durumda parayı almak caizdir; çünkü zorla vermek isteyen kişi kendi iradesiyle hareket etmektedir. Ancak babanızın rahatsızlığı ve güvenliği her şeyden önemlidir.
Alınan bu tür bahşişler, babanızın kendi ihtiyacı için harcanabilir veya daha hayırlı olması açısından ihtiyaç sahiplerine veya güvenilir hayır kurumlarına bağışlanabilir. Bu, hem babanızın gönlünü rahatlatır hem de toplumsal fayda sağlar.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde sarhoşun aklı yerinde değilse verdiği paranın hediye hükmünde olduğunu kabul ederler. Ancak bazı görüşlerde, zorla alınan paranın haram olduğu ve bu durumda reddedilmesi gerektiği vurgulanır. Bu yüzden durumun mahiyetine göre hareket etmek en doğrusudur.
Sonuç
Babamın rahatsız olmasını önlemek için, sarhoş yolculardan gelen bahşişleri nazikçe reddetmek veya ısrar edilirse almak, sonra da ihtiyaç sahiplerine vermek uygun bir davranıştır. Böylece hem zor durumda kalınmaz hem de İslam'ın adalet ve kolaylık prensiplerine uyulmuş olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
