Şirket ortaklığı
Sorunun Detayı
"Ben bir şirkete üye oldum. Üye olmadan önce fetva yönünü araştırdım, bana caiz olduğunu, faiz olmadığını söylediler. Ben de inandım, 13 üye yaptım. Üyelerimle benim toplam 5.5 milyar avans ana paramız var. Mehmet talu hocamızdan bu kon hakkında bilgi aldım. Bu sistemin haram olduğunu, bu sistemden çıkmam lazım olduğunu söyledi ama çıkarsam ana paramızı ödemiyorlar. Ana paramızla net bir fetva alamadım. Ana paramız orada kalması da günah değil mi? Bize yardımcı olun. Allah razı olsun."
Açıklama
Şirket ortaklığı ve yatırılan paranın İslam hukukundaki yeri, faiz ve haram kazanç unsurları açısından değerlendirilmesi gereken önemli bir konudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir şirkete ortak olmak ve para yatırmak caizdir; ancak bu şirketin faaliyetleri faiz (riba) veya haram kazanç unsurları içermemelidir. Eğer şirket faize dayalı veya haram yollarla kazanç sağlıyorsa, ortaklık ve yatırılan para caiz olmaz. Böyle bir durumda, yatırımcıların zararını önlemek ve haramdan uzaklaşmak için şirketten çıkmaları gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
Hadis-i şerifte de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyen, kıyamet günü kalkmayacaktır." (Sahih Buhari, Kitabü'l-Buyu, Hadis No: 2086)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, şirkete yatırdığınız para ve ortaklık durumunuzda öncelikle şirketin faaliyetlerini ve kazanç yöntemlerini net olarak bilmek gerekir. Eğer şirket, faizli işlemler yapıyor veya haram kazanç sağlıyorsa, bu durumda ortaklık caiz olmaz ve yatırılan para haram olur. Bu durumda şirketten çıkmak gerekir. Ancak çıkarken ana paranızın geri alınamaması durumu, İslam hukukunda mağduriyetin giderilmesi açısından önemlidir. Zira İslam dini, haksız yere zarar görmeyi ve mağduriyeti önlemeye çalışır.
Bu tür durumlarda, öncelikle şirket yetkilileriyle görüşülerek hakkınızın iadesi talep edilmelidir. Eğer bu mümkün değilse, İslam hukukunda zararın minimize edilmesi için İslam hukuku alanında uzman bir müftü veya İslam hukukçusundan yardım almak gerekir. Ayrıca, bu tür şirketlere yatırım yapmadan önce mutlaka faaliyet alanları ve kazanç yöntemleri detaylıca araştırılmalıdır.
Mehmet Talu hocanın uyarısı, bu şirketin faaliyetlerinin İslam'a uygun olmadığını göstermektedir. Bu nedenle, zarar etme ihtimaliniz olsa da, haramdan uzaklaşmak için çıkmanız gerekir. Ana paranızın şirkette kalması günah değildir; asıl günah, haram kazançta ortak olmaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak faiz ve haram kazanç içeren ortaklıklardan uzak durulması esastır. Ancak bazı durumlarda zararın minimize edilmesi için farklı çözümler önerilebilir. Örneğin, Şafii mezhebinde zararın önlenmesi için daha esnek yaklaşımlar olabilir. Fakat temel prensip aynıdır: Haram kazançtan uzak durmak gerekir.
Sonuç
Sonuç olarak, şirketin faaliyetleri İslam'a uygun değilse, ortaklıktan çıkmanız gerekir. Ana paranızın şirkette kalması günah değildir, esas olan haram kazanca ortak olmamaktır. Bu süreçte mutlaka alanında uzman bir müftüden destek alınız ve gelecekte yatırım yaparken dikkatli olunuz.
