Satılması Düşünülen Dairenin Zekatı Olur mu?
Sorunun Detayı
"Hocam ben 6 yıl önce bir kooperatife kaydoldum emekli olunca kira geliri destek olur düşüncesiyle. Ancak son 1-2 senedir iki çocuğumun düğün masrafları karşılanır diye satmayı düşünüyorum. Henüz teslim edilmedi bitme aşamasında. Bu durumda zekat düşer mi?"
Açıklama
Zekat, İslam'da belirli mal ve paranın yıl boyunca belirli miktarda birikmesi halinde verilen mali ibadettir. Gayrimenkulün zekatı ise kullanım amacına ve niteliğine göre değişir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, satış amacıyla elde tutulan ve kira geliri için beklenen bir dairenin zekatı, malın ticari mal (ticaret malı) sayılması nedeniyle verilmesi gerekir. Ancak henüz teslim edilmemiş ve tamamlanmamış bir daire için zekat hükmü, malın niteliğine göre değerlendirilir.
Deliller
Zekatın genel hükmü Kur'an-ı Kerim'de belirtilmiştir:
“Mallarınızda, artı bir kısmı bulunanlardan, belirli bir miktarını (zekat olarak) alın.” (Tevbe, 9/103)
Hz. Peygamber (sav) de ticaret mallarının zekatının verilmesini emretmiştir:
“Her yıl Ramazan ayında ticaret mallarınızın zekatını veriniz.” (Buhari, Zekat, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sizin durumunuzda dairenin henüz teslim edilmemiş ve yapımı devam eden bir mal olması zekat açısından önemlidir. Hanefi mezhebine göre, tamamlanmamış inşaat malı ticaret malı sayılır ve yıl sonunda değerine göre zekat verilmesi gerekir. Eğer daire tamamlanıp teslim edilirse ve kira geliri için tutulursa, kira geliri üzerinden zekat değil, kira geliri malı olarak değerlendirilir ve zekat verilmez. Ancak satış amacıyla elde tutulan daire, ticaret malı hükmündedir ve nisab miktarına ulaşırsa zekatı vaciptir.
Bu durumda, dairenin tamamlanıp tamamlanmadığı, teslim edilip edilmediği ve sizin niyetiniz önemlidir. Henüz teslim edilmemiş ve satış amacıyla beklenen bir mal ise, yıl sonunda değerinin %2,5'u oranında zekat vermeniz gerekir. Eğer kira geliri için tutulmuşsa ve ticari amaç yoksa zekat düşmez.
Satış niyeti varsa ve mal ticaret malı sayılıyorsa, zekat nisabına ulaşması beklenir. Nisab, yaklaşık 85 gram altın değerindedir. Yani malınızın değeri bu miktara ulaşırsa zekat vermek gerekir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, ticaret malı olarak tutulan gayrimenkulün zekatı gerekir. Hanbeli mezhebinde ise tamamlanmamış inşaatın zekatı farklı değerlendirilir, ancak genel olarak satış amacıyla tutulan malın zekatı vaciptir.
Sonuç
Henüz teslim edilmemiş ve satış amacıyla beklenen daireniz için Hanefi mezhebine göre zekat vermeniz gerekir. Nisab miktarına ulaşıyorsa, yıl sonunda değerinin %2,5'u oranında zekatınızı vermelisiniz. Teslim sonrası kira geliri için tutulursa zekat gerekmez. Allah kolaylık versin.
