Riya, Kibir, Ucub; Belaları
Sorunun Detayı
"Selamün Aleyküm çok kıymetli hocam, Allah razı olsun sizden ve sizin gibilerin sayısı çoğaltsın inşallah. Hocam ben üniversite öğrencisiyim. Allah yolunda bir şeyler yapmaya çalışıyoruz...Benim başım riya, kibir, Ucub ile belada.Hocam bir işe tüm samimiyetimle başlamaya çalışıyorum ama sonradan riya boynuma yapışıyor. Kurtulmaya çalışıyorum ama içim hiç rahat değil hep riya yapıyorum gibime geliyor. Bir ara bütün işlerden elimi çektim belki kurtulurum diye ama imam gazali de okumuştum o işleri bırakmayın işlere devam edin ve riyayı yenmeye çalışın diyordu. Ama içim hiç rahat değil hocam kendimi çok günahkâr hissediyorum. Rabbime dualar ediyorum niyetimi halis tutmaya çalışıyorum ama olmuyor gibi. İmam gazali gene şeytanın vesvesesi olabilir diyor ne kadar şeytanın vesvesesi bilmiyorum. Hocam genelde bulunduğum arkadaş çevresinde imam seçiyorlar beni. Bazen ucuba kapıldığımda oluyor ama bu günaha kapılarak onlardan daha günahkâr olduğumu biliyorum böyle yenmeye çalışıyorum nefsimi. Bazen de yolda yürürken kibre kapılıyorum Allah'ın ayetleri geliyor aklıma hemen kendimi düzeltmeye çalışıyorum ama sonra Peygamberimiz (s.a.s) 'in hadisi geliyor aklıma zerre kadar kibir cennete girmeye engel oluyormuş. Rabbimin rızasına uygun kul olamamaktan korkuyorum. Bana yardım edin hocam Allah için. Çok sıkıntılıyım bu aralar.Hakkınızı helal edin bayağı uzattım vaktinizi aldım. Allah'a emanet olun. Selamün Aleyküm."
Açıklama
Riya, kibir ve ucub, İslam ahlakında insanın nefsine karşı dikkat etmesi gereken önemli manevi hastalıklardır. Bu durumlar, kişinin samimiyetini ve Allah rızasına uygunluğunu zedeleyebilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, riya, kibir ve ucub büyük günahlar arasında yer alır ve bunlardan kaçınmak gerekir. Ancak bu tür manevi hastalıklar insanın nefsiyle mücadele sürecinde olabilir ve tevbe ile düzeltilmesi mümkündür. İmam Gazali gibi büyük alimler, bu hastalıklarla mücadelede işlere devam etmeyi, samimiyetle niyeti düzeltmeyi ve Allah'tan yardım dilemeyi tavsiye ederler.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de riya ve kibirle ilgili uyarılar vardır:
"Yalnız Allah'a ibadet edin ve O'na hiçbir şeyi ortak koşmayın." (En'am, 6/162-163)
"Kibirlenenleri Allah sevmez." (Lokman, 31/18)
Hz. Peygamber (s.a.s) buyurmuştur: "Kibir, kalbe giren bir hastalıktır; zerre kadar kibir, cennete girmeye engeldir." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, riya, yani gösteriş için ibadet etmek veya hayır yapmak, samimiyeti zedeler ve Allah katında kabulü engeller. Ancak riya vesvesesi, şeytanın insanı engellemek için verdiği bir psikolojik durum olabilir. Bu yüzden işlerden el çekmek yerine, niyetin sürekli olarak yenilenmesi, Allah'tan samimiyetin artması için dua edilmesi gerekir. İmam Gazali'nin de belirttiği gibi, işlere devam etmek ve riya ile mücadele etmek daha doğrudur.
Kibir ve ucub ise kişinin kendini başkalarından üstün görmesi, Allah'ın verdiği nimetlere karşı şükürsüzlük yapmasıdır. Bu durumda hemen Allah'ın ayetleri ve Peygamberimizin hadisleri hatırlanarak tevbe edilmelidir. Kişi kendini küçük görmeli, Allah'ın büyüklüğünü ve kulluk bilincini kalbinde yaşamalıdır.
Arkadaş çevresinde imam seçilmek gibi durumlarda, bu sorumluluğun Allah'ın bir emanet olduğunu bilmek ve bu görevi samimiyetle yerine getirmek önemlidir. Nefsinizle mücadelede sabırlı olun, vesveselere kapılmayın, çünkü Allah kullarını zor durumda bırakmaz ve kolaylık verir (Bakara, 2/286).
Diğer Görüşler
Şafii ve Malik mezheplerinde de riya, kibir ve ucubun büyük günahlar olduğu ve tevbe ile giderilmesi gerektiği görüşü hakimdir. Bazı alimler, riya vesvesesinin tamamen yok olmayabileceğini, ancak kişinin niyetini sürekli kontrol ederek ve Allah'tan yardım dileyerek bu durumun zararının azaltılabileceğini belirtirler.
Sonuç
Riya, kibir ve ucub gibi manevi hastalıklarla mücadelede en önemli adım, samimi tevbe, niyetin sürekli yenilenmesi ve Allah'tan yardım dilemektir. İşlerden vazgeçmek yerine, işlere devam edip nefsinizi terbiye etmeye çalışınız. Allah rahmetini esirgemez.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
