Riba(Faiz) Giren Mal Listesi Var Mıdır?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm değerli hocam, iyiki varsınız hocam allah sizim gibi değerli hocalarımızın sayısını artırsın inşallah. hocam benim sorum. aynı cins malların birbiri ile takası ile alakalı, değerleri eşit olmayan aynı cins 2 malın bir biriile... takası veya aynı cins maldan 2 birime, 1 birimin takası normal midir, yoksa riba ya girermi. eğer girerse bütün mallar için bu geçerlimidir. yoksa bu durumdaki riba giren bir mal listesi varmıdır. saygılarımla. Allaha emanet olun hocam."
Açıklama
Riba, İslam hukukunda kesinlikle haram kılınmış bir kazanç şeklidir ve özellikle aynı cins malların takasında değer farkı olması durumunda gündeme gelir. Bu konuda İslam alimleri, riba giren malların belirli olduğunu ve bu malların takasında dikkat edilmesi gerektiğini belirtmişlerdir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, aynı cins malların (örneğin altın, gümüş, buğday, arpa, hurma, tuz gibi) takasında miktar veya değer farkı varsa ve bu takas peşin yapılmıyorsa veya eşit miktarda değilse riba (faiz) girer. Bu nedenle, bu malların takasında eşit miktar ve peşin alışveriş şarttır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de riba ile ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz." (Âl-i İmrân, 3:130)
Hz. Peygamber (sav) de aynı cins malların takasında eşit ve peşin alışveriş yapılması gerektiğini belirtmiştir:
"Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpayla, hurma hurmayla, tuz tuzla takas edilir; eşit miktarda ve hemen (peşin) olmalıdır. Eğer miktar eşit değilse, takas peşin olmalı." (Müslim, Kitabu'l-Buyu)
Detaylı Açıklama
Riba giren mallar genellikle altın, gümüş, tahıllar (buğday, arpa, arpa), hurma ve tuz gibi temel ihtiyaç maddeleridir. Bu malların takasında, miktar ve zaman açısından eşitlik aranır. Örneğin, 1 kilogram buğdayı 1 kilogram arpa ile takas etmek caizdir, ancak 1 kilogram buğdayı 1.2 kilogram arpa ile takas etmek veya takasın peşin olmaması riba girer. Diğer mallarda ise bu kural uygulanmaz, yani farklı cins malların takasında miktar eşitliği şart değildir ve riba girmez.
Günümüzde ticarette çoğunlukla para kullanıldığı için, para ile yapılan alışverişlerde bu tür riba kuralları doğrudan uygulanmaz. Ancak, aynı cins malların takasında dikkat edilmelidir. Örneğin, altınla altın takasında miktar ve peşinlik şartlarına uyulmalıdır. Eğer takas ertelenirse veya miktar eşit değilse, riba girer.
Bu nedenle, riba giren malların bir listesi vardır ve bunlar İslam fıkhında sabittir. Diğer mallar için bu kurallar geçerli değildir.
Diğer Görüşler
Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde riba giren mallar sayılmış ve aynı cins malların takasında eşitlik ve peşinlik şartı vurgulanmıştır. Ancak bazı mezhepler, takasın ertelenmesi durumunda daha hassas davranmaktadır. Genel olarak, İslam alimleri riba konusunda ihtilafı önlemek için bu kurallara riayet edilmesini tavsiye ederler.
Sonuç
Değerli Müslüman kardeşim, aynı cins malların takasında miktar ve peşinlik şartlarına dikkat ederek riba'dan kaçınmalısınız. Riba giren mallar bellidir ve bu malların takasında eşitlik ve peşin alışveriş esas olmalıdır. Diğer mallarda bu kural uygulanmaz. Allah kolaylık versin.
