Resim çizmek caiz midir?
Sorunun Detayı
"Hocam kaldığım yurtta düzenlenen resim kursunda çizim yapıyordum. Dergiden bulduğum bir kızın portresini çizmiştim. Müdür yardımcım bu konuyla ilgili hadis olduğunu ve bu şekilde çizim yapmamın uygun olmadığını söyledi. Daha sonra bu konu üzerinde araştırma yaptım. İlahiyat hocalarına dahi sordum. Farklı cevaplar aldım. Bazısı yapmanda bir sakınca yok dedi bazısı uygun değil.
Kafamdaki bu soru sizin cevabınızla şekillenecek inşallah."
Açıklama
Resim çizmek, özellikle insan ve hayvan figürlerinin tasviri, İslam fıkhında tartışmalı bir konudur. Bu konuda farklı hadisler ve alim görüşleri bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, insan ve hayvan suretlerinin çizilmesi genel olarak mekruh (hoş karşılanmayan) veya haram olarak değerlendirilir, ancak bu hüküm çizimin amacına ve niteliğine göre değişebilir. Eğitim, sanat veya zaruret durumlarında bu konuda kolaylık gösterilebilir.
Deliller
Resim çizmenin yasaklığına dair hadisler bulunmaktadır:
“Resim yapanlar kıyamet gününde en çok azap görecek kimselerdir.” (Sahih Buhari, Kitabü'l-Libas, Hadis No: 5950)
Bir diğer hadis ise şöyle der:
“Allah, suret yapanların cehennem ateşinde azap göreceklerini buyurdu.” (Sahih Müslim, Kitabü'l-Fiten, Hadis No: 2106)
Detaylı Açıklama
Burada önemli olan çizimin niyeti ve içeriğidir. Eğer çizim, putperestlik veya Allah’a eş koşma gibi maksatlarla yapılıyorsa kesinlikle haramdır. Ancak günümüzde sanat, eğitim ve iletişim aracı olarak yapılan çizimler farklı değerlendirilir. Hanefi mezhebi, özellikle çocukların eğitiminde ve zaruret halinde çizim yapmayı daha hoşgörülü karşılar. Ayrıca, sadece yüz hatlarını veya portreyi çizmek, üç boyutlu heykel gibi tam suret yapmaktan farklıdır ve daha az sakıncalı görülür.
Modern ilahiyatçılar ve Diyanet İşleri Başkanlığı da, resim ve çizim sanatına karşı aşırı katı olmayan, niyet ve amaca göre değerlendirme yapılması gerektiğini belirtmektedir. Yani, zaruret ve eğitim amaçlı çizimler caizdir, ancak putlaştırma veya şirk içeren amaçlar kesinlikle yasaktır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde resim yapma yasağı daha katı yorumlanır. Malikiler ise daha esnek davranabilir. Bazı alimler, özellikle dijital çağda ve eğitimde çizim yapmanın caiz olduğunu savunur. Ancak genel olarak, insan ve hayvan figürlerinin tam suretlerinin yapılması konusunda ihtilaf vardır.
Sonuç
Değerli Müslüman, çizim yaparken niyetinizi ve amacınızı göz önünde bulundurun. Eğitim, sanat ve zaruret durumlarında çizim yapmak Hanefi mezhebine göre caizdir. Ancak çizimlerin putlaştırılmaması ve şirk unsuru taşımaması önemlidir. Bu konuda aşırı katı davranmamak, kolaylaştırmak Peygamberimizin (s.a.v) tavsiyesine uygundur.
