Piyasaya Göre Ucuz Yaptırıp, Piyasadaki Fiyata Yaptırdığını Söyleyerek Para Kazanmak

Açıklama

Bu soru, bir aracının yaptığı işlerde piyasa fiyatı ile maliyet arasındaki farktan kazanç sağlamasının İslami açıdan hükmünü sorgulamaktadır.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, bir kişi yaptığı işi veya aracılık hizmetini dürüstçe yapıp, karşı tarafı yanıltmadan ve haksız yere fazla ücret talep etmeden kazanç sağlarsa bu caizdir. Ancak, müşteriye yanlış bilgi vererek, maliyeti gizleyip haksız kazanç elde etmek uygun değildir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de ticarette dürüstlük ve adalet emredilmiştir:

"Ey iman edenler! Mal ölçüp tarttığınızda adaletle davranın. İnsanların mallarını haksız yere yemeyin..." (En'am, 6/152)

"Ve ölçüyü ve tartıyı tam yapın. Biz hiçbir kimseyi yaptıklarının karşılığından sorumlu tutmayız." (İsra, 17/35)

Hz. Peygamber (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:

"Mümin, müminin kardeşidir; ona zulmetmez, onu yardımsız bırakmaz ve ona yalan söylemez." (Müslim)

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, senin durumunda ajans ile dışarıdaki firma arasında aracılık yapıyorsun. Eğer ajansa, dışarıdaki firmanın yaptığı işin gerçek maliyetini gizleyip, daha yüksek bir fiyat söyleyerek aradaki farkı kendine haksız kazanç olarak alıyorsan bu durum İslam ahlakına uygun değildir. Çünkü burada müşteri yanıltılmış olur ve bu da haksız kazançtır.

Ancak, aracılık hizmeti olarak belli bir kar payı almak, yani müşteriye maliyetin üstünde bir fiyat söylemek ve bu farkı aracılık hizmet bedeli olarak almak caizdir. Burada önemli olan, müşterinin bu fiyatlandırmanın aracılık hizmet bedeli olduğunu anlaması ve aldatılmamasıdır.

Yani, dürüstlük esastır. Müşteriye "piyasa fiyatı" denilen fiyatın aslında senin ödediğin fiyat olduğunu söylemek yerine, bu fiyatın aracılık hizmet bedelini de kapsadığını belirtmek gerekir. Böylece kimse aldatılmış olmaz.

Günümüzde birçok sektörde aracılar, hizmet bedeli karşılığı fiyat farkı alırlar. Bu İslam açısından sorun teşkil etmez, yeter ki aldatma ve haksızlık olmasın.

Diğer Görüşler

Diğer mezhepler de genel olarak dürüstlüğü ve aldatmaktan kaçınmayı vurgular. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde aracılıkta dürüstlük esastır. Malikiler ise özellikle müşteri ile aracı arasındaki sözleşmenin açık olmasını önemser.

Sonuç

Özetle, piyasa fiyatından düşük maliyetle iş yaptırıp, aradaki farkı müşteriye gizleyerek haksız kazanç sağlamak caiz değildir. Ancak aracılık hizmet bedeli olarak makul bir kar almak ve bunu müşteriye açıkça bildirmek İslam'a uygundur. Dürüstlükten ayrılmayınız.