Ortağın Krediye Bulaşması
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm Nureddin Hocam. Bizim bir dolmuşumuz var. 4 ortaklı bir dolmuş. Dolmuşu kiraya verdiğimiz şoför kullanıyor. Dolmuşun plakası 4 ortağa ait. Dolmuşun kasası ise şoföre ait. Şoför dolmuşun kasasını değiştirmek istiyor. Bunun için şoförün kredi çekmesi gerekiyor. Dolmuşun plakası da 4 ortağa ait olduğu için krediyi 4 ortak çekmek zorunda kalıyor. Bu krediden dolayı kime günah oluyor? Bir de sen krediyi çek günahı bana ait diyorlar bunun için ne dersiniz. Allah’a emanet olun."
Açıklama
Ortaklı bir işte, özellikle mal ve borç ilişkilerinde sorumluluk ve günah meselesi önemlidir. Burada dolmuşun plakası ortaklara ait, kasası ise şoföre ait olup, şoför kasayı değiştirmek için kredi çekmek istemektedir. Kredinin ortaklar adına çekilmesi durumunda sorumluluk ve günah konusu ortaya çıkmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bir borcun veya kredi yükümlülüğünün kim tarafından üstlenildiği ve kimlerin rızasıyla yapıldığı önemlidir. Eğer kredi 4 ortak adına çekiliyorsa, borcun sorumluluğu ve dolayısıyla günahı da ortaklar üzerindedir. Ancak kredi sadece şoför adına çekilirse, sorumluluk ve günah ona aittir. "Sen krediyi çek, günahı bana ait" demek, İslam hukukunda geçerli değildir; borç ve sorumluluk, fiilen üstlenen kişiye aittir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de borç ve sorumluluk konusunda açık hüküm vardır:
"Ey iman edenler! Borçlandığınız zaman onu yazın." (Bakara, 2/282)
Bu ayet, borcun açıkça kayıt altına alınmasını ve sorumluluğun belirlenmesini emreder. Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Her kim bir borcu üzerine alır da onu öderse, Allah ona cennette bir köşk yapar." (Tirmizi)
Bu hadis, borcu üstlenenin sorumluluğunu vurgular.
Detaylı Açıklama
Ortaklı işlerde borçlanma ve kredi çekme durumunda, kimin adına kredi çekildiği ve borcun kime ait olduğu çok önemlidir. Eğer kredi 4 ortağın adına çekilirse, bu borcun sorumluluğu da onlara aittir. Borcun ödenmemesi halinde faiz ve gecikme cezaları gibi durumlar da ortakları bağlar. Bu yüzden ortakların rızası olmadan kredi çekilmemelidir.
Şoförün kendi adına kredi çekmesi halinde ise, borç ve sorumluluk ona aittir. Ortakların bu borçtan dolayı günahı olmaz. "Sen krediyi çek, günahı bana ait" demek, İslam hukukuna göre geçerli bir sorumluluk devri değildir. Çünkü borç ve günah, fiilen borcu üstlenen kişiye aittir.
Günümüzde bankalar ve finans kurumları, kredi başvurularında borçlunun kim olduğunu net olarak belirler. Ortakların krediye dahil edilmesi durumunda, her birinin sorumluluğu vardır. Bu nedenle ortaklar arasında açık bir anlaşma yapılması, sorumlulukların belirlenmesi ve mümkünse kredi sadece borcu üstlenecek kişinin adına çekilmesi tavsiye edilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak borcun kim tarafından üstlenildiği önemlidir. Ancak bazı mezheplerde ortaklık sözleşmesinin detaylarına göre sorumluluk farklı şekillerde değerlendirilebilir. Fakat temel prensip, borcu üstlenenin sorumluluğudur.
Sonuç
Değerli Müslüman, kredi çekme ve borçlanma işlerinde kim borcu üstleniyorsa sorumluluk ve günah ona aittir. Ortakların rızası olmadan kredi çekilmemeli, sorumluluklar açıkça belirlenmelidir. "Sen krediyi çek, günahı bana ait" demek İslam hukukuna uygun değildir. Allah kolaylık versin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
