Öğrenim Kredisinden Gelen Faizle Alınan Diplomanın Durumu
Sorunun Detayı
"Öğrenim kredisi aldım, geri ödemede bazı nedenlerden dolayı geciktirdiğim için tefe farkının dışında, gecikme faizi geldi. Okurken geçimimi sağlamış olduğum diplomayı almamı sağlayan paraya tefeden ziyade bir de gecikme adıyla da olsa faiz ödediğim için, bu diploma sayesinde girmiş olduğum işimdeki kazancım haram mıdır? Bankadan kredi çekip, faiz verilerek alınan para ile kazanılan iş, yapılan mal durumundaki gibi midir? Haram sermaye gibi midir diploma? Çünkü sermayem, o diploma olmuş oluyor."
Açıklama
Öğrenim kredisi alırken ödenen faiz ve bu kredinin kullanılmasıyla elde edilen diploma ve kazançların İslami açıdan değerlendirilmesi önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır. Ancak öğrenim kredisi gibi zorunlu ihtiyaçlar için alınan ve geri ödemede faiz uygulanan kredilerde, kişinin niyeti ve zorunluluk durumu göz önünde bulundurulur. Bu durumda, diplomadan elde edilen kazancın haram olduğunu söylemek doğru değildir, çünkü diploma haram sermaye değildir; faizle alınan para ise İslam’da haram kabul edilir.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir..." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz yiyen ile yiyen ve yediren arasında kıyamet günü savaş vardır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, öğrenim kredisi almak günümüzde birçok kişinin eğitimini sürdürebilmesi için zorunlu hale gelmiştir. Bankadan alınan kredi faizli olsa da, kişinin bu zorunluluk nedeniyle kredi alması ve eğitimini tamamlaması farklıdır. Burada önemli olan, kişinin faizden uzak durmaya çalışması ve mümkünse faizsiz alternatifleri araştırmasıdır.
Diploma, kişinin bilgi ve becerisini temsil eder ve haram sermaye değildir. Bu diploma sayesinde elde edilen kazanç ise, kişinin emeği ve çalışması ile kazanılmıştır. Faizle alınan paranın kendisi haramdır, ancak bu paranın kullanılmasıyla elde edilen diploma ve meslek kazancı haram sayılmaz.
Faizle alınan para konusunda ise, Hanefi mezhebi, kişinin bu tür borçlanmalardan kaçınmasını tavsiye eder. Ancak zorunlu durumlarda ve geri ödemede gecikme faizi gibi eklerin çıkması halinde, kişinin niyeti ve çabası önemlidir. Faizden tamamen uzak kalmak mümkün değilse, bu durumun sorumluluğu kişinin niyetine göre değerlendirilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda aynı şekilde haram hükmünü verir. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, zorunlu durumlarda ve alternatif bulunmadığında bu tür kredilerin kullanımına kolaylık göstermektedir. Diyanet İşleri Başkanlığı da benzer şekilde, zorunlu hallerde faizli kredi kullanılabileceğini ancak faizden kaçınmanın öncelikli olduğunu belirtir.
Sonuç
Öğrenim kredisi nedeniyle ödenen faiz, İslam’da haramdır; ancak diploma haram sermaye değildir. Bu diploma ile kazanılan helal kazanç da haram sayılmaz. Faizden kaçınmak için gayret gösteriniz, ancak zorunlu durumlarda bu durum kazancınızı haram yapmaz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
