Nema ve borç
Sorunun Detayı
"Hocam, mecburen ödenmesi gereken borcu ödedik ama faizinden kurtulamadık. Maaşımıza eklenen nemaların faizini de ödemeye ekledik. Bunu duyan biri "o da sizin borcunuz helal parayla ödemeniz gerekirdi" dedi kafamız karıştı. Eğer böyleyse ödemeye uğraşırız hocam acilen cevap bekliyoruz, duacıyız."
Açıklama
Bu soruda, borç ödemelerinde ortaya çıkan nemanın (faizin) hükmü ve helal parayla ödeme zorunluluğu ele alınmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve alınması, verilmesi caiz değildir. Ancak mecburen ödenen borcun faizi konusunda, zaruret halinde ve borcu kapatmak için yapılan ödemeler helal kabul edilir. Ödenen nemanın helal parayla olması gerekir; yani faizle elde edilen para ile borç kapatılamaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık uyarılar vardır:
"Faiz yiyenler, ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların (şeytanın) kendilerine verdiği zarar sebebiyledir." (Bakara, 2/275)
"Ey iman edenler! Faizi kat kat artırarak yemeyin ve Allah'tan korkun ki kurtuluşa eresiniz." (Âl-i İmrân, 3/130)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz yediğiniz her dirhem, kıyamet günü sizin boynunuzda bir yük olacaktır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, faiz haramdır ve mümkün olduğunca ondan kaçınmak gerekir. Ancak günümüz finans sisteminde bazı durumlarda borç alırken veya kredi kullanırken faizle karşılaşmak kaçınılmaz olabiliyor. Mecbur kalındığında ve borcu kapatmak için faiz ödemek zorunda kalındığında, bu durum zaruret kapsamına girer ve bu faizden kurtulmak için çaba göstermek gerekir.
Ödediğiniz nemanın (faizin) helal parayla ödenmesi gerekir. Yani faizle kazanılan parayı kullanarak borcunuzu kapatmak caiz değildir. Bu nedenle, maaşınıza eklenen nemaların faiz olduğunu düşünüyorsanız, bu parayı ayrı tutup helal kaynaklardan ödeme yapmaya çalışmalısınız. Ancak bu konuda zorlanıyorsanız, niyetinizin faizden kurtulmak ve helal kazanca yönelmek olduğunu Allah bilir ve kolaylaştırır.
Diyanet İşleri Başkanlığı da faizden kaçınmayı ve mümkünse faizsiz finansman yollarını tercih etmeyi tavsiye etmektedir. Zorunlu durumlarda ise faizden kurtulmak için gayret gösterilmelidir.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de faiz haram kabul edilir. Ancak zaruret halleri ve mecburiyet durumlarında faiz ödemekle ilgili kolaylıklar verilebilir. Bazı alimler, zaruret halinde ödenen faizin günahının borçluya yüklenmediğini belirtirler. Ancak helal parayla ödeme konusu genel olarak tüm mezheplerde önemlidir.
Sonuç
Ödediğiniz nemanın faiz olduğuna inanıyorsanız, helal parayla ödeme yapmaya gayret edin ve faizden kurtulmak için çaba gösterin. Zorunlu durumlarda ise niyetinizin temiz olması ve faizden uzaklaşma arzusu önemlidir.
