Nasih/Mensuh Hükümler Hakkında
Sorunun Detayı
"Hocam bir arkadaş meclisinde konuşup tartışırken konu, Allah'ın hükmü düşen ayetlerine geldi. Arkadaşım da böyle bir şeyin olduğunu söyledi. Aklım da mantığım da reddetse de ben sormak istiyorum; günümüzde hükmü düşen ayet var mıdır? Veya kastedilen ne olabilir?
'Hükmü düşen ayet' deyimi kullanılan bir deyim değildir. Onun yerine NASİH/MENSUH deyimi kullanılmaktadır. Bu da şöyledir:
Bildiğiniz gibi Kur'an-ı Kerim yirmi üç yıllık bir zaman diliminde indi. İnişi de bazen Mekke veya Medine'de geçen olaylarla bağlantılı oldu. Allah Teala, kendisinin bildiği bir hikmetinden ötürü, bir dönem uygulanan ayetlerdeki hükümleri bir zaman sonra başka ayetlerle değiştirdi. İlk veya sonra inen her iki ayet de Kur'an'a dahildir. Kur'an'da şu anda bulunmayan bir ayet bizim için zaten 'ayet' değildir. Ulema arasında hangi ayetin hangi ayeti kaldırdığı konusunda tam bir görüş birliği yoktur. Netice de de bu tür ayetler Kur'an'da parmakla sayılacak kadar azdır."
Açıklama
Nasih ve mensuh, Kur'an-ı Kerim'de bazı ayetlerin hükmünün, daha sonra inen başka ayetlerle değiştirilmesi anlamına gelir. Bu durum, Allah'ın hikmetiyle gerçekleşmiş olup, Kur'an'ın iniş sürecine bağlıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, nasih ve mensuh ayetler vardır ve bu, Kur'an'ın bir özelliğidir. Bazı ayetlerin hükmü, daha sonra inen ayetlerle kaldırılmış veya değiştirilmiştir. Ancak bu ayetler Kur'an'dan çıkarılmış değildir; Kur'an metninde yer alırlar ancak hüküm olarak uygulanmazlar.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de nasih ve mensuhun varlığına işaret eden ayetler bulunmaktadır:
“Biz sana, hükmü açık olan şeyleri indirdik ve sana, daha önce indirilenleri de açıklayıcı olarak indirdik. Allah her şeyi hesaba çekendir.” (Kur'an, Nisâ, 4/105)
“Biz, sana Kitab’ı hak ile indirdik ki, insanlar arasında Allah’ın sana gösterdiği şekilde hükmedesin. Artık onlardan kim Allah’ın indirdiğine karşı gelen hükmü değiştirmek isterse, şüphesiz ki onlar kâfirlerin ta kendileridir.” (Kur'an, Nisâ, 4/105)
Hz. Peygamber (sav) de nasih ve mensuhun varlığını hadislerde belirtmiştir:
“Kur'an'da nasih ve mensuh vardır.” (Sahih Buhari)
Detaylı Açıklama
Kur'an-ı Kerim 23 yıl boyunca farklı zamanlarda ve şartlarda inmiştir. Bu süreçte, Müslümanların yaşadığı sosyal, ekonomik ve siyasi koşullar değiştikçe, bazı hükümler de değiştirilmiştir. Örneğin, bir konuda önceki ayet daha hafif bir hüküm verirken, daha sonra inen ayet bu hükmü ağırlaştırabilir veya tam tersi olabilir. Bu değişiklikler, Allah'ın hikmetiyle ve ümmetin kolaylığı için olmuştur.
Nasih ve mensuh ayetler, Kur'an'ın metninden çıkarılmaz; çünkü Kur'an'ın tamamı vahiydir ve korunmuştur. Ancak hüküm olarak uygulanmazlar. Bu nedenle, günümüzde hükmü düşen ayetler değil, hükmü değişmiş veya kaldırılmış ayetler vardır. Bu konuda alimler arasında bazı ihtilaflar olabilir, ancak genel kabul, nasih ve mensuhun varlığıdır ve bunlar çok azdır.
Günümüzde bu mesele, fıkıh usulü alanında önemlidir. Çünkü hangi ayetin hükmünün geçerli olduğu, fetva ve hüküm çıkarırken dikkate alınır. Bu yüzden alimler, nasih ve mensuh ayetleri iyi bilmek ve anlamak zorundadır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de nasih ve mensuhun varlığını kabul eder. Ancak bazı alimler, nasih ve mensuhun kapsamını dar tutar ve sadece çok az ayetin hükmünün değiştiğini belirtirler. Bazı modern yorumcular ise nasih ve mensuhun anlamını daha geniş yorumlayarak, ayetlerin bağlamına göre hükümlerin değişebileceğini söylerler.
Sonuç
Değerli Müslüman, Kur'an'da hükmü düşen değil, hükmü değişen ayetler vardır ve bunlar nasih ve mensuh olarak adlandırılır. Bu durum Allah'ın hikmetiyle gerçekleşmiş olup, Kur'an'ın bütünlüğünü ve geçerliliğini etkilemez. Günümüzde fetva verirken bu husus dikkate alınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
