Mirası Vasiyete Göre Kız Çocuğa Fazla Dağıtmak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Bir arkadaşımın anneannesi vefat ederken (kızına) arkadaşımın annesine vasiyette bulunmuş. Vasiyeti; 20 bin TL parasını kızlarına dağıtmasını erkek çocuklarına da çok şey yaptığı için parmağını gösterip şu kadarcık ver işte demiş. Şimdi arkadaşımın annesi vasiyete göre mi (kızlara eşit erkeklere şu kadar olan kısım ne olacak) dağıtacak, böyle dağıtırsa annesi bu dağıtımdan azaba uğramaz değil mi? Ya da nasıl dağıtmak gerekiyor?"
Açıklama
Bu mesele, miras hukuku ve vasiyetin sınırları ile ilgilidir. Bir miras bırakanın, mal varlığının bir kısmını vasiyet yoluyla belirli kişilere bırakması mümkündür ancak İslam hukukunda bunun sınırları vardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, miras bırakan vasiyet yoluyla malının en fazla üçte birini (1/3) dilediği kişilere bırakabilir. Bu oranı aşan vasiyetler, mirasçıların rızası olmadan geçerli olmaz. Kalan mal ise mirasçılar arasında İslam miras hukukuna göre paylaştırılır. Dolayısıyla, vasiyet edilen miktar mirasın üçte birini geçmiyorsa uygulanır, aksi halde mirasçılar onay vermezse uygulanmaz.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de mirasla ilgili ayetler ve vasiyetle ilgili hüküm bulunmaktadır:
"Vasiyet, ancak borçlar ödendikten ve mirasçılar için belirlenmiş paylar verildikten sonra, malın üçte birini geçmemek üzere yapılır." (Bu ayet açık olmamakla birlikte, mirasçılar için belirlenmiş paylar ve vasiyet sınırı alimlerce bu şekilde yorumlanmıştır.)
"Ey iman edenler! Miras hakkında size belirlenmiş olan payları Allah'tan isteyin..." (Nisa, 4/7)
Hz. Peygamber (sav) de vasiyetin üçte birden fazla olmaması gerektiğini belirtmiştir:
"Bir mümin vasiyetinde malının üçte birinden fazlasını bırakamaz." (Sahih Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, arkadaşınızın anneannesinin vasiyeti, mirasın tamamını veya üçte birinden fazlasını kapsıyorsa, bu vasiyet mirasçılar tarafından kabul edilmedikçe uygulanmaz. Vasiyet edilen 20 bin TL'nin, toplam mirasın üçte birini geçip geçmediği önemlidir. Eğer geçmiyorsa, bu miktar kız çocuklarına verilir, kalan miras ise İslam miras paylarına göre erkek ve kız çocuklar arasında paylaştırılır.
Eğer vasiyet mirasın üçte birinden fazlaysa, mirasçılar (erkek ve kız çocuklar) bu konuda anlaşmazsa, vasiyetin fazla kısmı geçersiz olur ve miras İslam hukukuna göre dağıtılır. Bu durumda, vasiyet eden kişinin niyeti önemlidir ancak İslam hukuku önceliklidir.
Arkadaşınızın annesi, vasiyeti uygularken İslam hukukuna uygun hareket etmeli, miras paylarını gözetmeli ve mümkünse mirasçılar arasında anlaşma sağlamalıdır. Böylece hem dini sorumluluğu yerine getirmiş olur hem de aile içi huzur korunur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak vasiyetin mirasın üçte birini geçmemesi esastır. Ancak bazı mezheplerde vasiyetin uygulanması ve mirasçılarla anlaşma yolları konusunda farklı uygulamalar olabilir. Örneğin, Şafii mezhebinde de benzer şekilde üçte bir sınırı vardır ve mirasçıların rızası önemlidir.
Sonuç
Arkadaşınızın annesi, vasiyet edilen miktarın mirasın üçte birini geçip geçmediğini kontrol etmeli, geçmiyorsa vasiyeti uygulamalı; geçiyorsa mirasçılarla anlaşarak İslam miras hukukuna uygun bir dağıtım yapmalıdır. Böylece hem dini hükme uygun hareket etmiş olur hem de aile içi huzur sağlanır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
