Mirası Hayırlı Evlatlara Vermek Doğru mudur?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm Sayın hocam. Biz 5 kardeşiz. Annem felçli, babam ise alzhemir ve epilepsi hastası. İkisinin de bakıma ihtiyaçları var. İki kardeş tüm bakımları üstlendik. Diğer kardeşler bakımlarıyla ilgilenmiyor. Bunun için annem (akli melikeleri yerinde) gayrimenkullerini bakan iki kardeşe vermek istiyor. Bunun dinen hükmü nedir?"
Açıklama
Bir müminin, mirasını adalet ve şeriat kuralları çerçevesinde dağıtması önemlidir. Miras, İslam hukukunda belirlenmiş paylara göre dağıtılır ve bu payların dışına çıkmak ancak belirli şartlarda mümkündür.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, miras payları Kur'an ve sünnetle belirlenmiştir. Miras, yasal mirasçılar arasında belirlenen oranlarda paylaştırılır. Miras bırakan, yasal mirasçıların haklarını ihlal etmeden, vasiyet yoluyla malının üçte birine kadarını dilediği kişilere verebilir. Ancak mirasın tamamını veya yasal payları aşan şekilde hayırlı evlatlara vermek, diğer kardeşlerin haklarını zedeleyebilir ve bu durum caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de miras payları açıkça belirtilmiştir:
"Allah size çocuklarınız hakkında, erkek için dişiden iki pay, eğer çocuklarınızdan yalnız biri ise ona yarım pay, anne-babaya her biri altıda bir pay, eğer çocuklarınızdan çoğu varsa anneye üçte bir pay, eğer çocuksuzsa altıda bir pay, kardeşlere de belirli paylar takdir etti." (Nisa Suresi, 4:11-12)
Hz. Peygamber (sav) de vasiyetin üçte birden fazla olmaması gerektiğini belirtmiştir:
"Vasiyet, mirasçılara zarar vermemek şartıyla üçte birden fazla olamaz." (Sahih Buhari, Vasaya, 2738)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, annenizin akli melekeleri yerindeyse ve kendi mal varlığı üzerinde tasarruf hakkını kullanmak istiyorsa, bu hakkını ancak İslam hukukunun sınırları içinde kullanabilir. Mirasın tamamını veya yasal payları aşan şekilde sadece bakımı üstlenen kardeşlere vermek, diğer kardeşlerin haklarını ihlal eder ve bu durum İslam hukukuna aykırıdır.
Ancak anneniz, malının üçte birine kadar olan kısmını vasiyet ederek bakımı üstlenen kardeşlere verebilir. Bu, hem annenizin hakkıdır hem de diğer kardeşlerin yasal haklarına zarar vermez. Diğer kardeşlerin haklarına riayet etmek, aile içi huzurun korunması açısından da önemlidir.
Bakımı üstlenen kardeşlerin fedakarlıkları takdir edilmelidir. Aile içinde bu durum konuşularak, mümkünse diğer kardeşlerin de katkı sağlaması sağlanabilir. Ayrıca, bakım hizmeti karşılığı olarak yasal yollarla nafaka veya tazminat talep etmek mümkündür. Böylece miras paylaşımı adil ve İslami kurallara uygun olur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde miras paylarının korunması esastır. Ancak bazı alimler, vasiyet sınırları içinde bakımı üstlenenlere daha fazla destek olunabileceğini belirtir. Hanbeli mezhebinde de miras paylarının ihlali caiz değildir. Genel olarak tüm mezhepler, mirasın yasal paylar dışında dağıtılmasına karşıdır.
Sonuç
Özetle, anneniz mal varlığı üzerinde tasarruf hakkını ancak yasal sınırlar içinde kullanabilir. Mirasın tamamını bakımı üstlenen kardeşlere vermek doğru değildir. Vasiyet yoluyla üçte bir kadarını verebilir. Aile içinde adalet ve hakkaniyet gözetilerek hareket edilmelidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
