Menfaat Karşılığı Borç Almak
Sorunun Detayı
"Hocam selamünaleyküm. Hocam 3 yıl önce konut kredisi çekmiştim, 5 yıl daha bankaya borcum var. Ancak krediyi peşin ödeyip faiz belasından kurtulmak istiyorum. Bu nedenle babamın kirada bulunan evini satıp krediyi kapatmak istiyorum. Babamın evi 70 Bin TL benim de kredim borcum yaklaşık o kadar. Babama bu parayı 3-5 yıl içinde geri ödeyeceğimi söyledim, oda kabul etti.Ancak geri ödeyinceye kadar babam kira gelirinden mahrum kalacak (evin kirası aylık 350 TL) bu durum babamı mağdur edecek. Bende babamın mağdur olmaması için kendisinden konut kredimi kapatmak için aldığım borcu (70 bin TL) ödeyinceye kadar ayrıca her ay bir kira bedelini (350 TL) vermek istiyorum. Yapmayı düşündüğün bu yöntemde bir mahsur var mı? Özellikle her ay babama vermeyi düşündüğüm bir kira bedelinde (350 TL) bir mahsur var mı? Bu para da faiz olarak düşünülebilir mi?"
Açıklama
Değerli Müslüman, babanızdan konut kredinizi kapatmak için borç almanız ve ona kira bedeli ödemek istemeniz, İslam hukukunda faiz (riba) konusu açısından önemlidir. Bu tür işlemlerde faizden kaçınmak esastır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, babanızdan aldığınız borcu geri öderken ona kira bedeli olarak aylık 350 TL vermeniz, eğer bu kira bedeli borç karşılığı alınan ekstra bir kazançsa ve borç miktarına eklenmişse, faiz (riba) hükmüne girer ve caiz değildir. Ancak kira bedeli, babanızın evini kullanamamasından doğan gerçek bir zarar veya hakkaniyet ölçüsünde bir tazminat ise, bu durum farklı değerlendirilir.
Deliller
Faiz yasağı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, hidayete eremezler." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Altı şey vardır ki, Allah onları haram kılmıştır: Şirk, sihir, bir müslümanın canını almak, bir müslümanın malını haksız yere almak, faiz ve yetim malını yemek." (Buhari, Riba 1)
Detaylı Açıklama
Babanızın evini satıp onunla bankadaki borcunuzu kapatmanız ve borcu babanıza geri ödemeniz, aslında bir borçlanma işlemidir. Burada önemli olan, borç miktarının sabit kalmasıdır. Eğer kira bedeli olarak aylık 350 TL vermeniz, babanızın kira gelirinden mahrum kalmasından dolayı hakkaniyetli bir tazminat ise ve bu kira bedeli, borç miktarına eklenmiyorsa, yani kira bedeli ayrı bir ödeme olarak tutuluyorsa, bu faiz sayılmaz.
Ancak kira bedelinin, borcun üzerine eklenmesi veya borç miktarının artması şeklinde olması, faizli işlem hükmüne girer. Bu nedenle, kira bedelini ayrı bir kalem olarak, babanızın gerçek zararını karşılamak için ödemeniz gerekir. Ayrıca, kira bedelinin piyasa rayicine uygun olması önemlidir.
Günümüzde banka kredilerinden kurtulmak için aile bireylerinden borç almak, faizden kaçınmak açısından tercih edilen bir yöntemdir. Burada dikkat edilmesi gereken, borcun ve kira bedelinin birbirinden net şekilde ayrılmasıdır. Kira bedeli, babanızın mağduriyetini gidermek için makul bir tazminat olarak kabul edilir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde, borç karşılığı alınan fazlalık faiz olarak değerlendirilir. Ancak kira bedeli, gerçek bir zarar tazminatı olarak görülürse caizdir. Hanbeli mezhebinde de kira bedelinin makul ve ayrı bir ödeme olması gerekir.
Sonuç
Sonuç olarak, babanızdan aldığınız borcu geri öderken ona kira bedeli vermeniz, kira bedelini borç miktarına eklemeden ayrı bir ödeme olarak yapmanız ve kira bedelinin piyasa rayicine uygun olması halinde faiz hükmüne girmez ve caizdir. Bu şekilde babanızın mağduriyeti giderilmiş olur.
