Malını Borç Olarak Veren Kişiden Zekat Kalkar Mı?
Sorunun Detayı
"Mehir olarak saydığım eşimin altınlarını ev yaptırıken bozdurduk. Eşimle de, ileride araba aldıktan sonra, paramız olursa altınları alırız diye anlaştık. Ama ben kalbimden borç olarak aldığımı, araba da aldıktan sonra mümkün olan kısa sürede ödeyeceğim diye niyetlendim. Şu an araba almaya yeteri kadar param var. Eşimin elinde parası ya da altını yok. Bu durumda;
1. eşime zekat ya da kurban düşer mi?
2. kurban bayramında eşim adına kurban bağışladım. Her ay düzenli sadaka vermeye çalışıyorum. Bu kurbanı aynı zamanda kendim için sadaka verdim sayabilir miyim?"
Açıklama
Malını borç olarak veren kişinin zekat yükümlülüğü ve kurban ile sadaka konuları, İslam fıkhında önemli yer tutar. Bu soruda, eşinize borç olarak verdiğiniz altınlar ve onun zekat ve kurban sorumluluğu ile sizin sadaka niyetiniz değerlendirilecektir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, malını borç olarak veren kişi, borç verdiği malı elinde bulundurmadığı için o mal üzerinden zekat vermez. Ancak borç alan kişi, malı elde ettiği için zekat yükümlülüğüne sahiptir. Kurban ise malın sahibi olan kişi adına kesilir. Sadaka ise niyetle alakalıdır ve kişinin kendi adına verdiği sadaka, başkası için verdiği sadakadan farklıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekat ile ilgili genel hüküm şöyledir:
"Mallarınızda, onda bir veya yirmide bir oranında zekat verin." (Tevbe, 9/103)
Hadis-i şerifte ise malın tasarrufunda olanın zekat vereceği belirtilir:
"Müminin malı onun elindedir, zekat da onun malından verilir." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
1. Eşinize borç olarak verdiğiniz altınlar sizin malınızdır, ancak elinizde değildir. Bu durumda Hanefi mezhebine göre siz bu altınlar üzerinden zekat vermezsiniz. Çünkü zekat, malın tasarrufunda olan ve nisaba ulaşan kişi üzerinedir. Eşiniz ise altınları henüz almamış, sadece borç olarak almıştır. Eğer eşiniz bu altınları alır ve nisaba ulaşırsa, o zaman zekat vermesi gerekir. Ancak eşinizin elinde şu an para ya da altın olmadığı için zekat yükümlülüğü doğmaz.
2. Kurban, malın sahibi adına kesilir. Siz eşiniz adına kurban kestiniz, bu onun adına yapılan bir ibadettir. Kurbanı aynı zamanda kendiniz için sadaka saymak ise mümkün değildir. Sadaka niyetle alakalıdır ve her ibadet kendi niyetiyle yapılır. Siz eşiniz adına kurban kestiniz, bu onun sevabı içindir. Kendi sadakanızı ise ayrı vermeniz gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genellikle benzer görüştedir. Şafii mezhebine göre de mal borç olarak verilmişse, borç veren zekat vermez; malı elinde bulunduran kişi zekat verir. Kurban ve sadaka konusunda da niyet esas alınır.
Sonuç
Değerli Müslüman, borç olarak verdiğiniz altınlar üzerinden siz zekat vermezsiniz. Eşinizin elinde mal olmadığı sürece onun da zekat yükümlülüğü yoktur. Kurbanı eşiniz adına kestiniz, bu onun adına yapılan bir ibadettir; kendiniz için sadaka sayılmaz. Sadaka vermeye devam etmeniz sevap kazandırır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
