Mahkeme kararıyla boşanmak dini nikâhı düşürür mü?
Sorunun Detayı
"Hocam benim bir arkadaşım var, kocası çocukları olmuyor diye resmi olarak onu boşadı fakat başkasıyla evlenmemesi için dinen boşamıyor. Bu arada konuşup görüşmüyorlar, eşi İngiltere’de kız Türkiye’de yaşıyor. Bu durumda nikâhları düşer mi?"
Açıklama
Mahkeme kararıyla gerçekleşen boşanma, resmi (nizami) boşanmadır ve medeni hukuk açısından evliliği sona erdirir. Ancak İslam hukukunda (fıkıh) boşanmanın geçerli olması için dini şartların da yerine getirilmesi gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, mahkeme kararıyla boşanmak, tarafların dini nikâhını otomatik olarak sona erdirmez. Dini boşanma (talaq) gerçekleşmeden, nikâh düşmüş sayılmaz. Resmi boşanma, İslam hukukunda evliliğin sona ermesi için yeterli değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de boşanma ile ilgili ayetlerde, boşanmanın İslam hukukundaki şekli ve şartları belirtilmiştir:
"Boşanmayı Allah emretti; O, kullarına karşı çok merhametlidir." (Bakara, 2/229)
"Boşanmayı iki defa yapın, sonra ya iyilikle tutun ya da güzelce bırakın." (Bakara, 2/229)
Bu ayetler, boşanmanın İslam hukukundaki şekil ve usullerine işaret eder. Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"En hayırlınız, boşandığında en güzel boşananınızdır." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Türkiye gibi ülkelerde mahkeme kararıyla boşanma gerçekleştiğinde, resmi olarak evlilik sona erer. Ancak İslam açısından boşanmanın geçerli olması için eşin talak vermesi veya İslam hukukuna uygun başka bir boşanma şeklinin gerçekleşmesi gerekir. Eğer eş dini boşamayı yapmamışsa, İslam hukukuna göre nikâh devam eder. Bu durumda taraflar arasında dini bir evlilik bağı devam ettiği için, başka biriyle evlenmek haram olur.
Özellikle farklı ülkelerde yaşayan eşler arasında iletişim zor olabilir. Bu durumda, dini boşanmanın gerçekleşmesi için tarafların birbirleriyle iletişim kurmaları veya bir vekil aracılığıyla dini boşanmanın yapılması gerekir. Diyanet İşleri Başkanlığı ve diğer İslam kurumları bu tür durumlarda arabuluculuk yapabilir.
Arkadaşınızın durumu, resmi boşanmanın gerçekleşmiş olması nedeniyle medeni hukuk açısından evliliğin sona erdiği anlamına gelir. Ancak dini boşanma yapılmadığı için İslam açısından evlilik devam eder. Bu nedenle, dini boşanma olmadan başka biriyle evlenmek caiz değildir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak mahkeme boşanmasının dini boşanma yerine geçmediği kabul edilir. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, resmi boşanmanın dini boşanmayı da kapsadığı görüşünü savunabilirler. Fakat bu görüş yaygın değildir ve Hanefi mezhebi başta olmak üzere klasik fıkıh kitaplarında yer almaz.
Sonuç
Değerli Müslüman, mahkeme kararıyla boşanmak İslam hukukunda nikâhı sona erdirmez. Dini boşanmanın yapılması gerekir. Arkadaşınızın durumunda dini boşanma gerçekleşmediği sürece nikâh devam eder ve başka biriyle evlenmesi caiz olmaz. Bu konuda dini mercilere başvurması ve dini boşanmayı gerçekleştirmesi önemlidir.
