Maaşın İadesi Haram mıdır?
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm Sayın hocam, Kontv’de sohbetlerinizi hiç kaçırmamaya çalışıyorum. Allah razı olsun. Bizleri aydınlatıyorsun. Ben Devlet memuru olarak görev yapmaktayım. 1 Aralık 1987 yılında mesleğe başladım hala çalışıyorum. Mesleğe başladığım ilk gün key kesintisi adı altında maaşımızdan kesinti yapılmaya başlandı, ta ki 31.12.1995 yılına kadar. Yani 8 yıl 1 ay maaşımdan kesinti yapıldı. Sonra kanun yürürlükten kaldırıldı. Ancak 24,5 yıl sonra son listede dün alacağım para açıklandı. Bu paranın akıbeti nedir? Caiz midir, değil midir? Bu parayı örneğin tapu harcı olarak tekrar devlete versem uygun olur mu? Beni aydınlatırsanız çok sevinirim. Allah sizden razı olsun."
Açıklama
Değerli Müslüman, maaşınızdan geçmişte yapılan kesintilerin iadesi konusu, İslam fıkhında malın helal ve haram oluşu açısından önemlidir. Bu tür durumlarda paranın kaynağı ve iadesinin hükmü incelenmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, eğer maaşınızdan yapılan kesinti haksız veya hukuki dayanağı olmayan bir kesinti ise, bu kesilen paranın iadesi size helal olur. Bu parayı almak ve kullanmak caizdir. Ancak, bu parayı tapu harcı gibi devletin hakkı olan bir alana vermeniz, yani sadaka veya zekât gibi değil de devletin hakkı olan bir yere harcamanız uygun olur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de malın helal yoldan kazanılması emredilir:
"Ey iman edenler! Kendinizin ve ailenizin rızkını helal olanlardan yiyin." (Bakara, 2/168)
Ayrıca haksız yere alınan malın iadesi gerektiği hadislerle sabittir:
"Kim haksız yere bir mal alırsa, kıyamet gününde onun cezasını çeker." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Devlet memuru olarak maaşınızdan yapılan kesintiler, eğer kanunla belirlenmiş ve hukuki dayanağı olan kesintiler ise, bunlar devletin hakkıdır. Ancak bahsettiğiniz gibi kanun yürürlükten kalktıktan sonra bu kesintilerin iadesi söz konusu olmuşsa, bu para size helal olur. Bu tür durumlarda paranın alınması ve kullanılması caizdir. Ancak, bu parayı tapu harcı gibi devletin hakkı olan başka bir alana vermek, yani devlete olan borcunuzu kapatmak veya hayırlı bir işte kullanmak da sevap kazandırır. Bu, paranın haram veya şüpheli olmasından dolayı değil, hayırlı bir iş için değerlendirilmesinden dolayı tavsiye edilir.
Günümüzde devletin geri ödemeleri bazen uzun zaman alabilmekte, bu da sabır ve tevekkül gerektirir. Paranın helal olması için kaynağının meşru olması ve haksız yere alınmamış olması gerekir. Sizin durumunuzda, kesintinin iptal edilmesi ve iade edilmesi, paranın size ait olduğunu gösterir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde, haksız yere alınan paranın iadesini caiz görürler. Ancak bazı alimler, paranın iadesi durumunda, paranın kullanımı konusunda dikkatli olunmasını, şüpheli durumlarda sadaka verilmesini tavsiye ederler. Fakat sizin durumunuzda böyle bir şüphe bulunmamaktadır.
Sonuç
Özetle, maaşınızdan yapılan ve sonradan iade edilen kesinti parası helal olup, almanızda ve kullanmanızda bir sakınca yoktur. Bu parayı tapu harcı gibi devletin hakkı olan bir alana vermeniz de uygun ve sevap kazandıran bir davranıştır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
