Kredi kullanan kooperatiften hisse almak caiz mi?
Sorunun Detayı
"Ben krediye karşı olduğum için bankadan faizle para çekmek yerine bir kooperatiften oturulur vaziyette hisse aldım. Hisseni aldığım kişinin eve ödediği toplam para o zaman 38.000,00 TL idi, ben bu kişiye 60.000,00 TL ödeyerek hissesini aldım. Yani 22.000,00 TL sırf kredi çekmemek için fazla para ödedim. Evin ödemeleri halen kooperatife devam ediyor ve evin toplam maliyeti ve ne kadar ödeyeceğimiz halen belli değil. Sorum şu: Kooperatif bu evleri yapmak için kredi kullanmış ve üyelerin aylık olarak yatırdığı taksitleri bankada vadeli hesaba yatırarak buradan aldığı faiz ve yatırdığımız taksitlerle çektiği kredinin taksitlerini ödediğini söylüyor. Bu olayda üyeler olarak bizim faiz konusunda sorumluluğumuz nedir?"
Açıklama
Kooperatiflerden hisse almak ve bu süreçte kredi kullanılması ile faiz meselesi, İslam hukukunda önemli bir konudur. Faiz (riba) kesinlikle haram kılınmıştır ve Müslümanların faizle ilişkili işlemlerden kaçınmaları gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faizle (riba) elde edilen kazançlar haramdır ve bu kazançlardan doğrudan veya dolaylı olarak faydalanmak caiz değildir. Kooperatifin banka kredisi kullanması ve bu kredinin faizle olması durumunda, üyelerin bu faizden sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak, kooperatif hissesi almak ve bu hissede fazla ödeme yapmak, eğer faiz içermeyen bir satış ise caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesin bir dille yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, hidayete eremezler." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şu uyarıyı yapmıştır:
"Faiz almayınız, faiz vermeyiniz; Allah'ın haram kıldığı faizi yiyen kimse kıyamet günü kalkmayacaktır." (Müslim, Müsakat, 102)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, kooperatifin banka kredisi kullanması ve bu kredinin faizli olması, kooperatifin faaliyetlerinde faiz unsurunun bulunduğunu gösterir. Üyeler olarak sizler, kooperatife ödediğiniz taksitlerle bu faize dolaylı olarak iştirak etmiş oluyorsunuz. Bu durum İslam hukukunda sakıncalıdır. Ancak, kooperatif hissesi almak ve bu hisseyi başka bir kişiden piyasa değerinden fazla ödeyerek almak, eğer faizle bağlantılı değilse caizdir. Burada dikkat edilmesi gereken, kooperatifin faaliyetlerinin faizle olan bağlantısını mümkün olduğunca azaltmak ve faizden uzak durmaktır.
Modern şartlarda, faizsiz finansman yöntemleri (katılım bankaları, faizsiz kooperatifler vb.) tercih edilmelidir. Eğer kooperatif faizli kredi kullanıyorsa, bu durumun farkında olmak ve mümkünse faizsiz alternatiflere yönelmek daha uygundur. Ayrıca, fazla ödeme yapmak kredi çekmemek için yapılmış bir tercih ise, bu işlem riba kapsamına girmez; çünkü burada faiz unsuru yoktur, sadece piyasa şartlarına göre bir satış söz konusudur.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de faiz kesinlikle haram kabul edilir. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, kooperatiflerin faizli kredi kullanması durumunda üyelerin sorumluluğunu, niyet ve imkanlar çerçevesinde değerlendirmektedir. Yine de ortak görüş, faizden kaçınmak ve mümkünse faizsiz finansman yollarını tercih etmektir.
Sonuç
Kooperatifin faizli kredi kullanması nedeniyle üyeler olarak sizlerin de faizden sorumluluğu bulunmaktadır. Ancak hisseyi piyasa değerinden fazla ödeyerek almak faiz içermez ve caizdir. Faizden uzak durmak için faizsiz alternatiflere yönelmeniz en uygun yoldur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
