Koperatifte Zekat Neye Göre Verilir?
Sorunun Detayı
"Selamunaleyküm değerli hocam. Kooparatif hisselerine zekat düşer mi? Yani 50 bin tl kooparatif hissesine para ödemiş durumdayız ama ne kooparatifin biteceği tarih belli, ne hangi kat olacağı. O yüzden orda birikmiş olan paraya zekat düşer mi? Düşerse neyi baz almamız gerekiyor. Yatırdığımız parayı mı yoksa ordaki ortalama ev değerini mi? Allaha emanet olunuz."
Açıklama
Koperatif hisseleri, ortakların belirli bir amaç için bir araya gelerek oluşturdukları yapılar içinde sahip oldukları paylardır. Zekat, İslam'da malın belirli şartlar altında temizlenmesi ve paylaşılmasıdır. Koperatif hisselerine zekat düşüp düşmeyeceği, hisselerin niteliğine ve eldeki durumun mahiyetine bağlıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, koperatif hisseleri eğer ticari mal veya sermaye mahiyetindeyse ve üzerinden bir yıl (nisap ve yıl şartı) geçip değerleri nisabı (yaklaşık 85 gram altın) tutuyorsa zekata tabidir. Ancak, hisseler gayrimenkul veya tasarruf amaçlı ise zekat düşmez. Koperatif hisseleri genellikle birikmiş para karşılığı ve mülkiyet hakkı içerdiğinden, bu hisselerin değeri üzerinden zekat verilmesi gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekatın malın temizlenmesi ve bereketlenmesi için farz kılındığı belirtilir:
"Mallarınızda zekat verin ki, yeryüzünde sizin için bereket olsun." (Kasas, 28/77)
Hz. Peygamber (s.a.v) de ticari mallar üzerinden zekat verilmesini emretmiştir:
"Altın, gümüş, ticari mallar ve hayvanlarınız için zekat vermek farzdır." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, koperatif hisseleri genellikle tasarruf veya yatırım amacıyla alınır. Eğer bu hisseler, üzerinde bir yıl geçtikten sonra elinizde bulunan ve ticari mal gibi alınıp satılabilen değerler ise, bunların güncel piyasa değeri üzerinden zekat hesaplanır. Yani, hisselerin nominal değeri değil, piyasa değeri esas alınır. Eğer piyasa değeri belli değilse veya hisseler henüz tamamlanmamışsa, bu durumda hisselerin gerçek değeri veya tahmini değeri dikkate alınabilir.
Örneğin, 50 bin TL değerinde bir koperatif hisseniz varsa ve bu hisse bir yıl boyunca sizin elinizde bulunuyorsa, bu tutarın güncel piyasa değeri (örneğin, o katın veya dairenin tahmini değeri) üzerinden %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir. Eğer hisseler henüz tamamlanmamış ve net bir değer oluşmamışsa, beklemek veya tahmini değer üzerinden zekat vermek mümkündür.
Burada önemli olan, zekatın malın gerçek değerine göre verilmesidir. Sadece yatırdığınız para değil, hisselerin güncel değeri esas alınmalıdır. Ayrıca, nisap miktarına ulaşmayan hisseler için zekat farz olmaz.
Diğer Görüşler
Şafii ve Maliki mezheplerinde de benzer şekilde ticari mal mahiyetindeki varlıklardan zekat verilmesi esastır. Ancak bazı alimler, tamamlanmamış veya net değeri belli olmayan hisseler için zekatın ertelenmesini önerir. Hanbeli mezhebi de genellikle piyasa değerini esas alır.
Sonuç
Koperatif hisselerinizin üzerinden bir yıl geçip nisap miktarına ulaştıysa, piyasa değeri üzerinden %2,5 oranında zekat vermeniz gerekir. Eğer değer net değilse, tahmini değer üzerinden hesaplama yapabilirsiniz. Böylece malınız temizlenmiş olur ve Allah'ın rızasına uygun hareket etmiş olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
