Kooperatiflerden Ev Almak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm değerli hocam. Ev almak istiyoruz, bu nedenle verdiğiniz cevaplardan ev alma yollarını araştırıp uygun olanını bulup helal yolla bir ev almak istiyoruz. Krediyi banka ayırt etmeden eledik, Eminevim sisteminden ise size sorular sorulurken içerisinde faiz var diye bahsedilmiş ancak bu adamlar faizsiz diye reklam yapıp duruyorlar ve bildiğim kadarıyla sistemlerinde faiz yok. Ancak ev almak için bir araya gelen gruptan toplu parayı alıp ev edinenler ev edinmeyenlere kira yardımı adı altında yardımda bulunuyor. Dolayısıyla ev alanların ödediği taksitlerin aylık miktarı artıyor, ev edinemeyen ve hala toplu para gelmesini bekleyenler bu kira yardımını aldıkları için toplamda ödeyecekleri miktar diğerlerinden düşük oluyor. Yani 100 bin TL’lik ev için gruba dahil olanların bir kısmı daha az bir kısmı daha fazla para ödüyor (Sistemin tam detayını bizzat bürolarına gidip dinlemedim), bu haliyle sistemde faiz yok gibi görünüyor. Tabi bu ev almak isteyenleri bir araya getiren Eminevim organizasyonu kendi ücretlerini peşinen alıyorlar. TOKİ konutlarından ev alma konusundaki cevaplarınıza göre ödenecek miktar belli olmadığı için sakıncalı olduğunu belirtmişsiniz. Eminevim'deki sisteme de bakışınız ödenecek miktarın belli olmayışı mıdır? Bir de kooperatiften ev alma konusunda ( href="http://www.fetvameclisi.com/fetva-arsa-karsiligi-ev-almak-30490.html"http://www.fetvameclisi.com/fetva-arsa-karsiligi-ev-almak-30490.html) caiz olduğunu açıkça belirtmişsiniz ancak ben bugüne kadar hiçbir kooperatifin ödenecek aidatlarının ne kadar olduğunu her yıl ne kadar aidat artışı olacağını, kaç yıl aidat ödeneceğini, kaçıncı yılda konut çekilişinden konut sahibi olunacağının belirlendiğini duymadım. Ayrıca kooperatiflerde de tamamlanan konutlara çekilişle oturanların kira bedeli ile üyelik aidatlarında artış olduğunu, henüz konut edinemeyenlerin ise zaten oturduğu ev kira diyerek aidatlarının düşük olduğunu biliyorum, bu şekilde de alıcının alacağı evin fiyatını bilememe durumu yok mudur? Kooperatif sisteminden ev almak ile Eminevim sisteminden veya TOKİ konutlarından ev almak arasındaki fark nedir? Kooperatif sisteminden ev almak hakkında caiz olduğunu dediğiniz noktada tüm üyelerin eşit miktarda kooperatife aidat ödemeleri durumundan mı bahsediyorsunuz? İslam'ı anlatma gayretlerinizden ötürü Allah sizden ve sizi yetiştirenlerden razı olsun, nesillerinizi ve nesillerimizi yolundan ayırmasın."
Açıklama
Ev almak için kooperatif, Eminevim veya TOKİ gibi farklı yöntemler bulunmaktadır. Bu sistemlerin İslami açıdan değerlendirilmesi, faiz ve belirsizlik unsurlarına göre yapılır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır. Bu nedenle, ev alımında faiz içeren banka kredileri caiz değildir. Kooperatiften ev almak, aidatların eşit ve şeffaf olması durumunda caizdir. Eminevim ve TOKİ gibi sistemlerde ise ödenecek toplam miktarın ve ödeme şartlarının belirsizliği, faizsiz görünse bile ihtilaflıdır ve dikkatli olunmalıdır.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Faizin her çeşidi haramdır." (Sahih Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, kooperatiflerde üyeler genellikle eşit aidatlar öder ve bu aidatlar karşılığında ortaklık hakları olur. Ancak aidatların miktarı, artış oranları ve konutların teslim tarihleri kooperatifin yönetim planına bağlıdır. Bu nedenle, aidatların ve toplam ödenecek miktarın önceden net olarak bilinmesi önemlidir. Şeffaflık varsa ve faiz unsuru yoksa kooperatiften ev almak Hanefi mezhebine göre caizdir.
Eminevim sisteminde ise, toplu para toplanıp ev alanlara kira yardımı adı altında ödeme yapılması, ödeyenlerin miktarının değişmesi ve organizasyonun peşin ücret alması gibi uygulamalar, klasik faiz tanımına girmese de belirsizlik ve haksız kazanç riski taşır. Bu nedenle bu sistemin caizliği konusunda alimler arasında ihtilaf vardır. Ödenecek miktarın net olmaması ve bazı üyelerin diğerlerinden daha fazla ödeme yapması, İslam hukukunda sorun teşkil edebilir.
TOKİ konutlarında ise, fiyat ve ödeme planlarının devlet tarafından belirlenmesi ve genellikle faizsiz kredi imkanı sunulması sebebiyle, faiz unsuru yoksa caizdir. Ancak ödeme planlarının değişkenliği ve belirsizlikler nedeniyle dikkatli olunmalıdır.
Özetle, kooperatif sisteminde aidatların eşit, şeffaf ve faizsiz olması önemlidir. Eminevim ve TOKİ gibi sistemlerde ise ödenecek miktarın net olmaması, ödeme planlarının değişkenliği ve bazı uygulamalar nedeniyle ihtiyatlı olmak gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak faizsiz ve şeffaf sistemleri caiz görür. Ancak Eminevim gibi sistemlerde farklı alimler farklı değerlendirmeler yapmaktadır. Bazıları sistemde faiz olmadığını savunurken, bazıları belirsizlik ve haksız kazanç riski nedeniyle sakıncalı bulmaktadır.
Sonuç
Ev alırken faizden uzak, aidatların ve toplam ödemenin net olduğu, şeffaf kooperatif sistemleri tercih edilmelidir. Eminevim ve TOKİ gibi sistemlerde ise ödeme şartları ve toplam maliyet iyi araştırılmalı, gerekirse alimlere danışılmalıdır.
