Kooperatifin ve Evin Zekatı
Sorunun Detayı
"Selamün aleyküm hocam ben 3 yıl önce 30 milyar ile kooperatife kaydoldum. 1 yıl önce de borçla (altın, dolar, TL, Euro) 60 milyara ev aldım. Şimdi benim kooperatifin ve evin zekatını nasıl vermem gerekir veya zekat düşer mi? Allah razı olsun. Allaha emanet olun."
Açıklama
Kooperatifteki payınız ve evinizin zekatı konusu, mal varlığınızın zekata tabi olup olmadığı ve borç durumunuzun zekat hesabına etkisiyle ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kooperatifteki payınız ticari mal veya sermaye olarak değerlendiriliyorsa ve nisap miktarına ulaşmışsa zekat vermeniz gerekir. Ancak eviniz, eğer kendinizin oturduğu ve ticari amaç taşımayan bir konut ise zekata tabi değildir. Borçlarınız ise zekat hesaplanırken düşülür.
Deliller
Zekatın farz oluşu Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Mallarınızda belirli bir pay vardır; muhtaçlar, yoksullar, çalışanlar, kalpleri kazanılanlar, köleler, borçlular, Allah yolundakiler ve yolda kalmışlar için..." (Tevbe, 9/60)
Hz. Peygamber (s.a.v) de zekatın mal üzerinde farz olduğunu belirtmiştir:
"Mallarınızda zekat vardır." (Buhari, Zekat 1)
Detaylı Açıklama
Kooperatif payınız genellikle sermaye veya ticari mal olarak değerlendirilir. Eğer bu payın değeri nisap miktarına (yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı) ulaşmış ve üzerinden bir yıl geçmişse, bu payın zekatı verilmelidir. Zekat oranı %2.5'tir.
Ev ise, Hanefi mezhebine göre eğer sizin oturduğunuz ev ise ve ticari amaçla kullanılmıyorsa zekata tabi değildir. Ancak eğer ev kira geliri sağlıyorsa, kira geliri zekata tabidir.
Borçlarınız ise, zekat hesaplanırken maldan düşülür. Yani 60 milyar borcunuz varsa, kooperatif payınızın değeri ile birlikte toplam mal varlığınızdan bu borç çıkarılır. Net kalan miktar nisap miktarına ulaşırsa zekat vermeniz gerekir.
Altın, dolar, TL ve Euro gibi farklı para birimleriyle borçlanmanız, borcun toplam değerinin hesaplanmasında güncel döviz kurları ve altın fiyatları dikkate alınmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüşler hakimdir. Şafii mezhebine göre de oturulan ev zekata tabi değildir. Ancak ticari amaçlı gayrimenkuller ve kira gelirleri zekata tabidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, kooperatifteki payınızın ve varsa kira geliri olan gayrimenkullerinizin değeri üzerinden borçlarınızı düşerek net mal varlığınızı hesaplayınız. Nisap miktarına ulaşması halinde %2.5 zekat vermeniz gerekir. Oturduğunuz ev ise zekata tabi değildir. Allah kolaylık versin.
