Kocaya itaatte sınır nedir?
Sorunun Detayı
"İslam’da kadının kocasına itaat etmesi gerektiği söyleniyor. Bunun ölçüsü nedir? Kocasının vücudundaki irinleri kadının yalaması yine de kadının kocasının hakkını ödemesine yetmez diye bir hadis okudum. Sahih olmadığı söylense de sanırım itaat konusu ciddi bir konu. Bu konuda başka hadisler de var ama benim aklıma yatmıyor. Sebebi de şu; erkek geçimi sağladığı için kadın itaat etmeli deniyor ama kadın da çalışabilir yani para kazanabilir. Erkek olmazsa biz bir hiç değiliz sonuçta hatta çalışıp kendi parasını kazanan birçok kadın var. Ben de bir genç kızım ve kendi emeğimle para kazanıp kendi paramı harcamak isterim. Eşime muhtaç yaşamak bana hiç iyi bir fikir gelmiyor. Tabiki de erkek bakmakla yükümlü, kadın çalışmak zorunda değil ama ben meslek sahibi olup kendimi geliştirerek kendi kazancımı sağlamak isterim. İtaat etme bir arkadaşlık gibi mi olur yani mesela şöyle diyelim ki eşim ve ben bir konuda zıt görüşteyiz ve bunu ikimiz güzelce konuşup ikimizin de memnun olacağı bir şekilde karar kılıp problemi çözmeli miyiz? Ya da diyelim ki ben telefona bakıyorum (kötü amaçlı değil) eşim de bakma diyor. Ben güvendiğim bir arkadaşımla buluşmak istiyorum eşim bana gidemezsin diyor. Dışarı çıkmak istesem çıkamazsın diyor. Çocuklar benimle gezmek istese hayır diyor. Para da vermiyor. İsteklerimizi çoğu zaman da almıyor. Her konuda zorluk çıkaran bir eşim var diyelim. Ona itaat etmem mi gerekiyor? Niçin böyle bir adama katlanayım ki, o olmasa hayatım daha iyiydi belki de. Üstelik kendi paramı kazanıp çok daha rahat bir şekilde yaşayabilirdim. Bu konuda sınır nedir?"
Açıklama
İslam'da kadının kocasına itaat etmesi, aile huzurunu ve düzenini korumak amacıyla belirli sınırlar içinde değerlendirilir. Bu itaat, mutlak ve sınırsız değildir; İslam hukukunda belirli şartlar ve sınırlar vardır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre kadın, kocasının İslam'a ve fıtrata uygun olan emirlerine itaat etmekle yükümlüdür. Ancak koca, kadına İslam dışı veya haksız emirler verirse, kadın itaat etmek zorunda değildir. Kadının itaat yükümlülüğü, kocanın meşru haklarına riayetle sınırlıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de bu konuya dair açık bir ayet bulunmaktadır:
"Kadınlarınız üzerinde sizin için bir hak vardır; kadınların da sizin üzerinizde hakları vardır. Onlara iyi davranın. Eğer onlardan hoşlanmazsanız, bir şeyde size zarar vermiş olabilirler; ama sabredin, sabırla davranın." (Kur'an, Nisa Suresi, 4:19)
Bir başka ayette ise, kocanın eşine karşı adaletli ve iyi davranması emredilir:
"Onlara karşı güzel davranın." (Kur'an, Bakara Suresi, 2:231)
Peygamber Efendimiz (s.a.v) de şöyle buyurmuştur:
"Kadının kocasına itaat etmesi, ancak Allah'a itaat etmekteyse olur. Eğer koca, Allah'a itaat etmeyen bir şey emrederse, ona itaat edilmez." (Sahih Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Kardeşim, İslam'da itaat, kocanın meşru haklarına riayet etmek ve aile düzenini korumak için gereklidir. Ancak bu itaat, kocanın her istediğinin sorgusuz sualsiz yapılması anlamına gelmez. Koca, eşine karşı adaletli, şefkatli ve hakkaniyetli olmak zorundadır. Kadının çalışması, kendi kazancını elde etmesi İslam'a aykırı değildir; aksine, kadının ekonomik bağımsızlığına saygı gösterilir. Kocanın maddi sorumluluğu devam eder, ancak kadının çalışması ve kendi parasını kazanması onun itaatini ortadan kaldırmaz.
İtaat, bir arkadaşlık ilişkisi gibi karşılıklı saygı ve anlayışa dayanmalıdır. Eşler arasında anlaşmazlıklar, güzel söz ve müzakere ile çözülmelidir. Kocanın, kadının özgürlüklerini haksız yere kısıtlaması, kötü muamele yapması veya maddi desteği kesmesi İslam'a uygun değildir ve kadının bu durumda itaat etmesi gerekmez.
Özellikle eşin, kadının sosyal hayatını, arkadaşlıklarını, dışarı çıkmasını haksız yere engellemesi, maddi desteği kesmesi ve sürekli zorluk çıkarması İslam'ın adalet ve merhamet prensiplerine aykırıdır. Böyle durumlarda kadının haklarını koruması, gerekirse aile içi arabuluculuk veya mahkeme yoluna başvurması mümkündür.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de itaatin sınırı, kocanın İslam'a uygun emirleriyle sınırlıdır. Maliki mezhebinde ise kadının itaat yükümlülüğü biraz daha geniş yorumlanabilir ancak yine haksız emirler kabul edilmez.
Sonuç
Özetle, kadın kocasına İslam'a uygun olduğu sürece itaat etmekle yükümlüdür. Ancak kocanın haksız, zalim veya İslam dışı davranışlarına karşı itaat zorunlu değildir. Kadının ekonomik bağımsızlığı ve sosyal özgürlükleri İslam tarafından engellenmez. Eşler arasında sevgi, saygı ve adalet esas olmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
