Kazancında faiz olan bir şirketin hissesi alınabilir?
Sorunun Detayı
"Hocam borsada hisse alarak yatırım yapmak caiz midir? Birçok internet sitesinde ülkeye üretim sağlayan ve İslam’a aykırı hizmetleri olmayan hisseler caizdir deniliyor. Benim aklıma takılan soru şu, mesela demir çelik üreten bir şirketten hisse aldık, üretimine bakarsak ülkeye katkısı olan bir şirket fakat bu şirkette çok büyük paralar dönüyor ve ister istemez kazancına faizli para da ekleniyor. Biz hisse alsak o şirkete ortak olmuş oluyoruz dolayısıyla kazancımıza faizli para karışmış olmuyor mu? "
Açıklama
Borsada hisse senedi alarak yatırım yapmak, İslam hukukunda ortaklık ve kazanç paylaşımı açısından değerlendirilmesi gereken bir konudur. Burada önemli olan, şirketin faaliyet alanı ve gelir kaynaklarının İslami kurallara uygunluğudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) içeren işlemler haramdır. Ancak bir şirkette faiz gelirinin küçük bir kısmı varsa ve şirketin esas faaliyeti helal ise, bu durumda hisse almak caiz olabilir. Bu, şirketteki faiz gelirinin şirkete ait toplam kazanca oranla çok az ve önemsiz olması şartıyla geçerlidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık yasaklar bulunmaktadır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar." (Bakara, 2:275)
Hz. Peygamber (sav) de faizle ilgili birçok hadisinde haram olduğunu belirtmiştir:
"Faizin yedi türü vardır, en hafifi bile buğz edilendir." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, borsada hisse senedi alırken şirketin faaliyet alanı ve gelir kaynakları önemlidir. Örneğin, demir çelik gibi helal bir alanda üretim yapan şirketler, esas olarak helal kazanç elde ederler. Ancak finansal sistemde faizli işlemlerden dolayı şirketin bilançosunda faiz geliri olabilir. Bu faiz geliri, şirketin toplam gelirinin çok küçük bir kısmını oluşturuyorsa ve bu faiz geliri şirkete doğrudan yatırımcıya aktarılmıyorsa, bu durumda şirkete ortak olmak caiz görülür.
Diyanet İşleri Başkanlığı ve çağdaş İslam alimleri de bu konuda benzer görüşler bildirmiştir. Yatırımcıların, faiz gelirinin oranını araştırmaları ve mümkünse faiz geliri düşük veya olmayan şirketleri tercih etmeleri tavsiye edilir. Ayrıca, faiz gelirinin şirkete ait toplam kazanca oranı %5-10 gibi küçük bir oranda tutulursa, bu şirkete ortak olmak caiz kabul edilir.
Bu durumda, yatırımcı faizden doğrudan pay almamış olur ve helal kazanç elde etmiş sayılır. Ancak faiz geliri yüksek olan şirketlerden hisse almak caiz değildir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malik mezheplerinde de benzer şekilde faiz haram kabul edilir. Ancak bazı alimler, faiz geliri çok küçük ve önemsiz ise şirkete ortak olmanın caiz olabileceğini belirtir. Hanbeli mezhebinde ise bu konuda daha ihtiyatlı davranılır. Genel olarak, faizden uzak durmak esastır.
Sonuç
Özetle, faiz geliri çok az olan ve esas faaliyeti helal olan şirketlerin hisselerini almak Hanefi mezhebine göre caizdir. Yatırım yaparken şirketin finansal durumunu ve gelir kaynaklarını dikkatle inceleyiniz, faiz geliri yüksek olanlardan uzak durunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
