Kaza
Sorunun Detayı
"Selamun aleykum hocam. Kaza hakkında bir sorum olucaktı. Bir kitapta okudum; büyük alimlerden birine bir kişi tokat atıyor. O da 'ben ALLAH'ın kazasının önüne geçecek değilim' diyor ve tokat atan adama hiç bir şey demiyor. Anlayamadım şimdi biri bana kötülük yapsa kader böyleymiş diyip hiç bir şey yapmamam mı gerekiyor? O tokat atan adam da kendi iradesiyle atıyor ama ALLAH zorla attırmıyor ki o tokatı? Ordaki alimin kastı ney? Aydınlatırsanız sevinirim hocam. ALLAH razı olsun."
Açıklama
Kaza, İslam terminolojisinde Allah'ın takdir ettiği ve gerçekleşen olaylar anlamına gelir. İnsanların yaşadığı her şey, Allah'ın bilgisi ve izniyle meydana gelir. Ancak bu, insanın iradesinin ve sorumluluğunun ortadan kalktığı anlamına gelmez.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, insanın iradesi vardır ve yaptığı her fiilden sorumludur. Kaza, Allah'ın her şeyi bilip takdir etmesi anlamındadır; bu, insanın kötülüğe karşı tedbir almasını ve hakkını korumasını engellemez. Kötülüğe uğrayan kişi, hakkını arayabilir ve zulme karşı durabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de insanın sorumluluğu ve iradesi açıkça vurgulanır:
"Kim zerre miktarı hayır yaparsa onu görür; kim de zerre miktarı kötülük yaparsa onu görür." (Zilzal, 99/7-8)
Bir başka ayette ise Allah'ın her şeyi takdir ettiği belirtilir:
"Allah, her şeyin üzerinde bir kader takdir etmiştir." (Talaq, 65/3)
Hadislerde de insanın fiillerinden sorumlu olduğu vurgulanır:
"Ameller niyetlere göredir." (Buhari, İman, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, büyük alimlerin "ben Allah'ın kazasının önüne geçemem" demesi, Allah'ın her şeyi bilip takdir ettiğini kabul etmek ve teslim olmak anlamındadır. Bu, insanın kötülüğe karşı hiçbir şey yapmaması gerektiği anlamına gelmez. İnsan, kötülük karşısında hakkını aramalı, zulme boyun eğmemeli, adalet için çaba göstermelidir. Çünkü insanın iradesi vardır ve yaptığı her şeyden sorumludur.
Örneğin, birisi size tokat atarsa, bu onun iradesiyle yaptığı bir kötülüktür. Siz de hakkınızı aramak, gerekirse hukuki yollara başvurmakla yükümlüsünüz. Kaza, Allah'ın her şeyi bilip takdir etmesi demek, insanın fiillerinden sorumlu olmadığı anlamına gelmez. İnsan, kötülüğe karşı sabretmeli, ancak hakkını da korumalıdır. Bu denge İslam ahlakının temelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde insanın iradesi ve sorumluluğunu kabul eder. Bazı tasavvufî yorumlarda kader ve insan iradesi üzerinde farklı derinlikler tartışılsa da, fiil sorumluluğu konusunda ittifak vardır.
Sonuç
Kardeşim, Allah'ın takdirine teslim olmak iman gereğidir; fakat bu, kötülüğe karşı susmak veya hakkını aramamak anlamına gelmez. Kötülüğe uğradığında hakkını aramalı, sabır ve adalet dengesi içinde hareket etmelisin.
