Kardeş Kardeşe Zekât Verebilir mi?
Sorunun Detayı
"Sayın hocam, ağabeyimin lisede okuyan iki çocuğu var. Normal şartlarda geçinebileceği maaşı var. Ancak nasıl ve nereye yaptığını anlatmadığı çok yüklü borcu olduğunu öğrendik. Borcun bir kısmını babam kapattı. Ancak hala aylık taksitlerle ödediği kredi borcu var. Eşi altın borçlarının da olduğunu hatta elden aldıkları bazı borçlar olduğunu söylüyor. Ağabeyim bu borçları bize söylemiyor. Çok müsrifçe harcamaları oluyordu. Babam borcu kapatmak için kirası ile geçindiği evini sattığı için mahcuplar. Sıkıntıları olsa da söylemiyorlar. Geçiniyoruz diyorlar.
1) Ben ağabeyime zekât verebilir miyim?
2) Eşim müsrifliklerinden dolayı bu hale geldiklerinden ve eninde sonunda borçlarını ödeyeceklerinden zekâtı onlara verme taraftarı değil. Buna rağmen ben kendi zekâtımı ( çalışıyorum ve nisap miktarı altınım var) ağabeyime verebilir miyim? Allah razı olsun."
Açıklama
Zekât, İslam'ın beş şartından biridir ve ihtiyaç sahiplerine verilmesi farzdır. Zekât verirken, alıcının İslam'da belirlenen şartlara uygun olması gerekir. Bu bağlamda, kardeşe zekât verilip verilemeyeceği konusu önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekât malını kardeşe vermek caizdir ve hatta zekâtın verilebileceği kimseler arasında yer alır. Ancak burada önemli olan, kardeşin fakir veya ihtiyaç sahibi olmasıdır. Eğer kardeşiniz borçlu ve maddi sıkıntı içindeyse, zekât vermeniz uygundur. Fakat zekât, borç kapatma veya müsriflik gibi durumlar göz önünde bulundurularak, zekâtın amacı doğrultusunda yani ihtiyaçların karşılanması için verilmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın kimlere verileceği açıkça belirtilmiştir:
"Zekât, ancak fakirler, miskinler, zekât toplayıcıları, kalpleri İslam'a ısındırılacaklar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir." (Tevbe, 9:60)
Burada "borçlular" ifadesi, borcunu ödeyemeyen ve zaruri ihtiyaçları için yardıma muhtaç olanları kapsar.
Hz. Peygamber (s.a.v) de borçlu olan ve ödeme güçlüğü çeken kimselere yardım edilmesini teşvik etmiştir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, zekât verirken öncelikle alıcının gerçekten ihtiyaç sahibi olması gerekir. Ağabeyinizin borçları ve maddi sıkıntıları varsa, zekât vermeniz dinen uygundur. Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, zekâtın borç kapatma amacıyla verilmesinde, borcun haram veya helal yollarla olup olmadığıdır. Eğer borçlar haram yollarla veya müsriflik sonucu oluşmuşsa, eşinizin endişesi anlaşılır ancak bu, zekât vermenizi engellemez. Çünkü zekât, ihtiyaç sahibine yardım etmek içindir ve kişinin geçmiş harcamaları zekâtın verilmesini engellemez.
Zekât verirken, ağabeyinizin durumunu göz önünde bulundurarak, zekâtı doğrudan ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde vermeniz daha faydalı olur. Örneğin, çocuklarının eğitim giderleri veya temel ihtiyaçları için kullanılabilir. Ayrıca, zekât verirken aile içi ilişkilerin korunması ve mahcubiyetin önlenmesi önemlidir.
Son olarak, eşinizin endişelerini de dikkate alarak, zekâtınızı nasıl ve kime vereceğinize dua ve istişare ile karar vermeniz faydalı olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak zekâtın ihtiyaç sahibi kardeşe verilmesi caizdir. Ancak bazı alimler, zekâtın verilmesinde kişinin borçlarının mahiyeti ve harcama alışkanlıkları gibi durumların da göz önünde bulundurulması gerektiğini belirtirler. Fakat bu görüşler, zekât vermeyi tamamen engellemez.
Sonuç
Özetle, Hanefi mezhebine göre ağabeyiniz ihtiyaç sahibi ise zekât verebilirsiniz. Borçlarının durumu zekât vermenizi engellemez. Ancak zekâtı, ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde ve mahcubiyet yaratmadan vermeniz önemlidir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
