Kaderimizi tercihlerimiz mi belirler?
Sorunun Detayı
"Hocam bu zamana kadar taliplerim hep oldu ve ben namazına ve ahlakına bakarak karar vermeye çalıştım. Gelenlerden sadece bir iki kişi ile sizin de “Kıblegâh Evler” kitabında söylediğiniz gibi bir çay ikramı kadar görüştüm. Aradan bir yıl geçti ve olmayacağını düşündüğüm anda karşı taraftan haber geldiğini fakat ailem tarafından reddedildiğini öğrendim bana sorulmadan. Kader dediğimiz hayat yolları hali hazırda mevcut iken ben örneğin a kişisini tercih ettiğimde a yolu, b kişisini tercih ettiğimde b yolundan gideceğim belli mi? O kişi reddedilmemiş olsaydı benim kaderim miydi ya da hiç kaderimde yoktu o yüzden mi engel çıktı? İslami açıdan çok dikkat eden birisiyim abartıyor muyum acaba mesela birisinden yine böyle bir haber geldi fakat duydum ki kredi çekip iş yapacaklarmış, faiz işin içindeyse ben yokum diyerek reddettim. Yani sonuç olarak insanın kader çizgisi tercihlerine mi bağlıdır? Kafam çok karışık yardımcı olursanız sevinirim."
Açıklama
Kader konusu İslam'da hem Allah'ın mutlak bilgisi ve takdiri hem de insanın özgür iradesiyle yaptığı tercihlerle ilişkilidir. İnsan tercihleriyle hayat yolunu şekillendirirken, Allah'ın ilmi ve takdiri de bu tercihler dahilinde gerçekleşir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre kader, Allah'ın ezeli bilgisi ve takdiriyle belirlenmiştir; ancak insanın yaptığı tercihler ve seçimler de kaderin gerçekleşmesinde etkilidir. İnsan, iradesiyle seçim yapar ve bu tercihler neticesinde farklı hayat yolları ortaya çıkar. Yani, kader sabittir ancak insanın tercihleri kaderin tecelli şekillerinden biridir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de kader ve insan iradesi arasındaki denge şöyle ifade edilir:
"Şüphesiz Allah, her şeyi yaratandır ve ölçüsünü koyandır." (Kur'an, Talak, 65:3)
"Kim doğru yola yönelirse, kendi lehinedir; kim saparsa, kendi aleyhinedir. Hiçbir günahkâr başkasının günahını yüklenmez." (Kur'an, Fussilet, 41:46)
Hadislerde de insanın tercih ve sorumluluğuna vurgu yapılır:
"Her kim bir işi yapmaya niyet ederse, Allah onun niyet ettiği şeye göre verir." (Buhari, Rikak, 1)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, kader Allah'ın ilmi ve takdiridir; ancak insanın yaptığı tercihler de kaderin gerçekleşmesinde önemli bir etkendir. Senin evlilikte tercihlerin, namazına ve ahlakına dikkat etmen, sorumluluğunu yerine getirdiğini gösterir. Allah, insanlara irade vermiş ve onları tercih yapmaya mükellef kılmıştır. Bu tercihler sonucu farklı hayat yolları açılır ve her yolun sonucu Allah'ın bilgisi dahilindedir.
Örneğin, sen bir kişiyi tercih ettiğinde o yolun kaderin bir parçası olur; başka birini tercih ettiğinde ise farklı bir kader tecelli eder. Bu, kaderin sabit olduğu ancak insan tercihlerinin kaderin farklı şekillerde gerçekleşmesine vesile olduğu anlamına gelir. Ailenin müdahalesi veya karşı tarafın davranışları da bu kaderin bir parçasıdır ve senin kontrolün dışındadır. Bu yüzden karışıklık yaşaman normaldir, ancak Allah'a tevekkül etmek ve sorumluluğunu yerine getirmek önemlidir.
Faiz gibi haram konularda hassasiyet göstermen de İslam ahlakına uygun bir davranıştır. Bu tür tercihler, senin hayat yolunu şekillendirir ve Allah katında değer kazanır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde kader ve insan iradesinin birlikte var olduğunu kabul eder. Şafii ve Malikî mezheplerinde de insanın tercihleri kaderin tecelli yollarından sayılır. Hanbeli mezhebi de insanın tercihlerinin önemini vurgular ancak Allah'ın mutlak takdirini asla değiştirmez.
Sonuç
Kader, Allah'ın ilmi ve takdiridir; ancak senin tercihlerin de kaderin gerçekleşmesinde etkilidir. Tercihlerinde samimi ve sorumlu ol, Allah'a güven ve tevekkül et. Böylece hem kaderin hem de iradenin dengesi içinde huzur bulabilirsin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
