İşyerinde Zorunlu Başörtü Takmamak
Sorunun Detayı
"Hocam sizin fetvanıza çok ihtiyacım olan ve sizin tavsiyeniz doğrultusunda hareket edip düşüneceğim iki konu var. Önce arka planını belirteyim: Kadınların çalışmasının iyi bir şey olmadığını biliyorum fakat ailemin bana bakacak ekonomik geliri yok bana değil kendilerine bile bakacak gelirleri yok. Eğer ben çalışmazsam hep beraber açıkta ve aç kalırız yani durum abartısız bir şekilde bu sınırda. Bu sebepten iki yıldır ailemden uzak bir şehirde tek başıma yaşayarak çalışmaktayım. 26 yaşındayım ama evlilik konusunda sebeplere rağmen bir gelişme olmadı. Siz bana bu konuda sabretmemi tavsiye etmiştiniz ben de sabretmeye çalışıyorum. Yaklaşık 6 ay önce tesettüre girdim. Sorularım: 1. iki yıldır çalıştığım kamu kurumunda zaten iş yerinde başımı açmak zorundayım. Bunun dışında sürekli şehir dışı seyahatlere başım açık gitmek ve erkeklerle çok sık muhatap olma zorunluluğum vardı. Ben de mümin bir bayana daha uygun bir iş bulma arayışına girdim, maaşım çok büyük oranda azalacak olmasına rağmen bu arayışımı sürdürdüm. Arayışıma uygun bir pozisyon başka bir kamu kurumunda vardı. Bu kamu kurumuna girmek için 3 aşamadan geçmek gerekiyordu: Birincisi KPSS sınavında belli bir puan almak ikincisi kurumun yaptığı yazılı sınavdan belli bir puan almak ben bu ikisini tamamen kendi emeğimle geçtim. Üçüncü aşama mülakat aşamasıydı ki bununla ilgili olarak ön bilgi vereyim. Türkiye’de bazı kamu kurumlarının mülakat aşamasından geçmek için mülakat komisyonundaki bir kişiye isminizin gitmesi zorunluluk gibi bir şey gayri resmi olarak ve bunu herkes bilir. Daha önce komisyona ismimin gitmediği bir takım kamu kurumlarının mülakatlardan hep elendim ve elenme sebebim olarak komisyonun kendisinden ismimin onlara gitmediği haberi alenen bana ulaştı. Bu o kadar alışılagelmiş bir hadise ki dediğim gibi herkes bilir. Esasen tecrübelerimin ve özelliklerimin pozisyona uygun olmasına rağmen yine haksız yere geçmişte olduğu gibi elenmemek için ben de biri vasıtasıyla ismimin komisyona gitmesini sağladım ve bu sefer kazandım. İsmin gitme aşamasında kesinlikle mali şeyler söz konusu değil. Henüz bu yeni işe başlamadım ama eski işimden de ayrıldım. Şimdi ise içim hiç rahat değil. Çünkü ismim gitmese yine kazanacak mıydım yoksa kazanmayacak mıydım emin olamıyorum bu muallâkta. Bununla beraber hak etmediğim halde kazandım da diyemem; çünkü dediğim gibi aradıkları özellikleri taşıyorum ve mülakatım da kötü geçmemişti performansım iyiydi. Böyle bir sisteme mecbur ettikleri için çok kızıyorum kurumlara ama artık bu kanıksanmış bir sistem ve hemen herkesin böyle bir yol izlediği biliniyor. Dediğim gibi daha önce bir kaç mülakattan sırf ismim gitmediği için elenmiş ve bunu mülakat komisyonundaki kişilerin kendileri itiraf etmişti. Şimdi ise rahat değilim. Ya başkalarının hakkına girdiysem ya kazandığım para bana haram olursa gibi sorular beni yiyip bitiriyor. Eski işime girerken kesinlikle böyle bir olay olmamıştı içim rahattı ama artık eski işimden de ayrılmış bulundum. Boğazından haram lokma geçenlerin duaları kabul olmaz deniliyor ve ben gerçekten çok rahatsızım şu an. Hocam benim bu durumumla ilgili görüşünüz nedir? 2) Başım açık olarak işyerinde çalışmak zorundayım, ama işten servisle eve giderken başörtüm konusunda bir terredüt geliyor aklıma. Bazı insanlar sırf başörtüm sayesinde işe girdiğimi düşünecek ki bu kesinlikle doğru değil. Bazıları ise başörtüm dolayısıyla bana kötülük yapacak bunlardan korunmak için kendimi gizlemek için servisle eve giderken başörtümü çıkartsam yanlış bir iş mi yapmış olurum?"
Açıklama
Değerli Müslüman, iş hayatında yaşadığınız zorluklar ve başörtüsü konusunda karşılaştığınız ikilemler, günümüz şartlarında birçok Müslümanın karşılaştığı önemli meselelerdendir. Bu konuda İslam'ın ölçüleri ve Hanefi mezhebinin hükümleri doğrultusunda açıklamalar sunacağım.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, kadınların tesettüre riayet etmeleri farzdır. Ancak zorunlu durumlarda, mesela iş hayatında başörtüsünü açmak zorunda kalmak gibi meşakkatli durumlarda, kişinin içinde bulunduğu şartlar göz önünde bulundurulur. Haramdan korunmak ve helal kazanca devam etmek esastır. Haksızlık ve haksız kazanç ise haramdır. Bu nedenle, haksız yere başkalarının hakkına girmekten kaçınmak gerekir. Başörtüsünü iş yerinde açmak zorunda kalmak, mecburiyet halinde geçici olarak kabul edilir. Servisle eve giderken başörtüsünü çıkarmak ise, kişinin güvenliği ve rahatlığı için makul bir davranış olabilir.
Deliller
“Ey Peygamber! Mümin kadınlara söyle, gözlerini haramdan sakınsınlar, ırzlarını korusunlar, ziynetlerini açmasınlar; ancak kendiliğinden görünen kısmı müstesna...” (Nur Suresi, 31)
“Kadınlarınız sizin için birer tarladır. O tarlaya dilediğiniz zaman girebilirsiniz...” (Bakara Suresi, 223) – Bu ayet, kadınların korunması ve hakların gözetilmesi gerektiğine işaret eder.
Hz. Peygamber (sav) şöyle buyurmuştur: “Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız, müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” (Buhari)
Detaylı Açıklama
İş hayatında başörtüsünü açmak zorunda kalmanız, mecburiyet ve zaruret hali olarak değerlendirilir. Hanefi fıkhında zaruretler, normalde yasak olan bir şeyi geçici olarak helal kılar. Siz, ailenizin geçimi için çalışmak zorundasınız ve bu durumda başörtüsünü açmak zorunda kalmanız, İslam'ın kolaylık prensibine uygundur. Ancak bu durum kalıcı olmamalı, daha uygun şartlarda tesettürlü çalışabileceğiniz bir iş arayışınızı sürdürmelisiniz.
Mülakat sürecinde yaşadığınız sistemsel haksızlıklar ve ismimin gitmesi gibi durumlar, İslam ahlakı açısından rahatsızlık vericidir. Ancak siz emeğinizle sınavları geçtiniz ve mülakatta da başarılı oldunuz. Bu durumda, haksız kazançtan söz etmek doğru olmaz. Kişi, elinden geleni yapmış ve hakkıyla kazanmışsa, kazancı helaldir. Bu konuda kalbinizin rahat olması önemlidir.
Servisle eve giderken başörtünüzü çıkarmak ise, eğer başkalarının size kötülük yapmasından korkuyorsanız veya yanlış anlaşılmalara sebep oluyorsa, bu durumda başörtüsünü çıkarmak caizdir. İslam, kişinin can ve mal güvenliğini korumayı emreder. Bu tür tedbirler, zaruret ve korunma amaçlıdır ve dinen uygundur.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde zaruret halleri dikkate alınır. Bazı alimler, tesettürün dışarıda tam olarak uygulanmasının önemini vurgularken, zaruret durumlarında kolaylık gösterilmesini kabul ederler. Maliki mezhebi de benzer kolaylıkları sağlar.
Sonuç
Özetle, iş hayatında zorunlu olarak başörtüsünü açmak mecburiyet halinde caizdir. Haksız kazançtan kaçınmak için elinizden geleni yapmışsınız, bu kazanç helaldir. Servisle eve giderken başörtüsünü çıkarmak, güvenlik ve rahatlık için makuldür. Ancak mümkün oldukça tesettüre riayet etmeye devam edin ve daha uygun iş imkânları aramaya devam edin.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.