İşverenin tahsis ettiği yemek ücretini yemek için kullanmamak caiz midir?
Sorunun Detayı
"Hocam, Yol + Yemek + Sigortanın karşılandığı bir işte çalışıyorum. Bu iş yeri iki şubeden oluşmakta. Merkez şubede çalışanlar için yemek çıkmakta. Bunun için de aşçı çalıştırılmakta. Benim bulunduğum şubede ise tek ben varım ve öğle yemeği için dışarıdan sipariş veriyorum. Bunda da bana herhangi bir günlük sınır koymadılar. Benim sorum bana sabah kahvaltısı ve akşam yemeği normalde yetiyor ve bu sünnete de uymak istiyorum. Bu durumda ise anlaşmış olduğum yemek ücretini almamış oluyorum. Yemek yemediğim zamanlarda bunun ücretini nakden alsam ve bunu yemek yemiş gibi kaydetsem hakka girmiş olur muyum? Bir de yemek yemeyip ücretini aldığımı şirket ile paylaşmam gerekir mi, bu sefer paragöz konumda olmaktan da çekiniyorum. Cevabınız beni inşallah çok rahatlatacak. Allah razı olsun."
Açıklama
İşveren tarafından tahsis edilen yemek ücretinin nasıl kullanılması gerektiği, işçinin hakkı ve işverenle yapılan anlaşmanın mahiyetiyle ilgilidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, işverenin yemek için verdiği ücret, işçinin hakkıdır ancak bu ücretin amacı yemek yemektir. Eğer işçi yemek yemeyip bu ücreti nakden alıyorsa ve işverenle bu konuda açık bir anlaşma yoksa, bu durum hakka girmeye sebep olabilir. Çünkü ücret, yemek karşılığı verilmiştir ve bu maksat dışında kullanılması meşru değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de hakkaniyet ve hak sahibine hakkını vermek emredilmiştir:
"Allah, size ahdlerinizi yerine getirmenizi emreder." (Nahl, 16/91)
Hz. Peygamber (s.a.v) de:
"Her kim bir hakkı haksız yere alırsa, kıyamet günü onu ödemek zorundadır." (Buhari, Edeb 69)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, işverenin yemek için verdiği ücret, yemek hizmeti karşılığıdır. Eğer işverenle yemek ücreti olarak anlaşıldıysa ve bu ücret yemek için tahsis edildiyse, bu paranın yemek dışı amaçlarla kullanılması doğru olmaz. Yemek yemediğinizde bu ücreti nakden almak istiyorsanız, öncelikle işverenle açık bir şekilde bu konuda anlaşmanız gerekir. Böylece hem hakkaniyet sağlanır hem de karşılıklı güven korunur.
İslam'da helal kazanç ve hakkaniyet esastır. İşverenin verdiği yemek ücreti, yemek hizmeti karşılığıdır; bu hizmetten faydalanmadığınızda ücreti almak, işverenin hakkını zayi etmek anlamına gelebilir. Bu nedenle, işverenle bu durumu paylaşmak ve dürüst olmak en doğru yoldur. Paragözlük gibi düşünceler yerine, karşılıklı anlayış ve açıklıkla hareket etmek İslam ahlakına uygundur.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak benzer görüştedir; yemek için verilen ücretin yemek dışı amaçlarla kullanılması uygun görülmez. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, işverenle açık anlaşma varsa ve ücret nakden verilmişse, işçinin bunu kullanmasında sakınca olmadığını belirtmektedir. Fakat bu da işverenin rızasına bağlıdır.
Sonuç
Özetle, işverenle açıkça konuşup, yemek ücreti karşılığında nakit almanın mümkün olup olmadığını netleştirmeniz gerekir. Böylece hem hakkaniyet sağlanır hem de İslam ahlakına uygun davranmış olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
