İşverene işçi götüren kişinin işçilerin yevmiyesinden ücret alması caiz midir?
Sorunun Detayı
"Hocam ben kayısı toplanırken çalışmaları için eleman buluyorum. Onları götürüp bırakıyorum ve iş sahibi ile anlaşıyorum. Çalışan işçilerin alın teri ile kazandığı paradan her gün için oturduğum yerden bir miktarını ben alıyorum. Bu caiz midir?"
Açıklama
İşverene işçi bulup götüren kişinin, işçilerin kazandığı yevmiyeden ücret alması konusu, İslam hukukunda önemli bir ticari ve ahlaki meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, işçilerin alın teriyle kazandıkları yevmiyeden, aracı olan kişinin doğrudan pay alması caiz değildir. Çünkü bu, işçinin hakkından haksız bir şekilde kesinti yapmak anlamına gelir. Aracı, işverenle ayrı bir sözleşme yaparak kendi ücretini işverenden almalıdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de emek ve hakkaniyetle ilgili önemli uyarılar vardır:
"Ey iman edenler! Allah için şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa olan haksızlık ve düşmanlık sizi, adaletten sapmaya sevk etmesin. Adil olun, bu takvaya daha yakındır." (Maide, 5:8)
"Allah, emanetleri ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emreder." (Nisa, 4:58)
Hz. Peygamber (s.a.v) de işçinin hakkının tam olarak verilmesini emretmiştir:
"İşçinin ücretini, işçi terlemeden önce veriniz." (Buhari, Edeb 34)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, işveren ile işçi arasında yapılan iş sözleşmesi gereği işçi, emeğinin karşılığını tam ve eksiksiz almalıdır. İşçiden kesinti yapmak, onun hakkını gasp etmek olur. Aracı olarak işçi bulup götüren kişi, kendi emeği ve hizmeti karşılığında işverenden ayrı bir ücret talep edebilir. Bu ücret, işçinin yevmiyesinden değil, işverenin ödeyeceği komisyon veya hizmet bedeli olarak belirlenmelidir.
Günümüzde bu tür aracılık işleri için genellikle işverenle aracının aralarında yazılı veya sözlü bir anlaşma yapılır ve aracının ücreti işverenden ödenir. İşçinin kazancından kesinti yapmak, işçinin hakkını zedeler ve İslam ahlakına aykırıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak işçinin hakkının korunması konusunda hemfikirdir. Ancak bazı durumlarda, işçi ve aracı arasında önceden anlaşma varsa, işçinin rızası ile yevmiyeden kesinti yapılabilir. Bu durumda da işçinin hakkının zedelenmemesi gerekir.
Sonuç
Özetle, işçilerin yevmiyesinden doğrudan ücret almak caiz değildir. Aracı kişi, emeği karşılığında ücretini işverenden almalı, işçinin hakkını korumalıdır. Bu şekilde hem hakkaniyet sağlanır hem de İslam'ın adalet prensiplerine uyulur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.