İsraflar ve Vesvese
Sorunun Detayı
"Şu durumlar israf mıdır? 1- Yemek yedikten sonra abdest alacak kişi , eğer ben ağzıımı çalkalarsam artan kırıntı dır, diş arasında kalan şeylerdir, lavaboya gider, halbuki biraz beklersem, tükürükle mideme iner.israf mıdır onları tükürürsem ağzımı çalkalayarak? 2-Banyoya giriyor ışığı az açıyor(şiddeti ayarlanabilir ışık),niye çünkü bu kadarı bana yeter,diyor;sonra biraz daha açması icap ediyor, bu seferde diyor ki "evin şu kısmında bulunan ışık daha az enerji yakar " banyo ışığını şiddetlendirsin mi yoksa o lambayı mı kullan...? 3-Okulda derste not tutturuyorlar, bazıları benim bildiğim konular oluyor, yahut bilmediğim konu oluyor ama dersime çalışırken oradan çalışmıyor olsam, kaynak kitap kullansam, defterde yazdıklarımı kullanmasam, kalemin ucu gidiyor ayrıca sayfa harcıyorum.israf var mıdır burada? 4-Bir kişi mutfağa sıklıkla gidip gelse,her çıkışında lambayı kapatması gerekir mi? Mutfak boş, ışık yanıyor, hâli bir süre ( mutfağa gelinceye kadar) bulunuyor. İsraf var mıdır burada? 5-Saate bakmak istiyorum ama odanın dışında, salonda duvar saati var, kalk odandan çık bak, acaba telefonumdan baksam olur mu bakarsam elektrik gider?"
Açıklama
İsraf, Allah'ın bize verdiği nimetleri gereksiz ve aşırı şekilde harcamak anlamına gelir. Vesvese ise, kişinin yaptığı ibadet veya davranışlarda gereksiz endişeye kapılmasıdır. Bu iki kavram, İslam'da dikkatle ele alınır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, nimetleri israf etmek haramdır. Ancak, abdestte ağız çalkalama veya ışık kullanımı gibi durumlarda makul ölçüde davranmak israf sayılmaz. Vesvese ise, gereksiz endişe ve takıntı yapmaktan kaçınılmalıdır.
Deliller
Kur'an'da israf kesinlikle yasaklanmıştır:
“Şüphesiz israf edenler şeytanın kardeşleridir. Şeytan da Rabbine karşı çok nankördür.” (En'am, 6/141)
Hz. Peygamber (sav) de israf etmeme konusunda şöyle buyurmuştur:
“Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız; müjdeleyiniz, nefret ettirmeyiniz.” (Buhari, İlim 9)
Detaylı Açıklama
- Ağız çalkalama ve tükürme: Abdest alırken ağız çalkalamak sünnettir. Diş aralarındaki kırıntıların tükürülmesi israf değildir, çünkü bu artık maddelerdir ve ağızda bekletilmesi uygun değildir. Tükürüğün mideye inmesi doğal bir durumdur ve israfla ilgisi yoktur.
- Banyo ışığı kullanımı: Işığı ihtiyaca göre ayarlamak israfı önler. Eğer az ışık yeterliyse fazla açmak israf olur. Ancak ortamın aydınlatılması için gerekli olan ışık miktarını kullanmak gerekir. Daha az enerji harcayan lambayı tercih etmek ise israfı önler.
- Ders notları ve kalem kullanımı: Öğrenme amacıyla kalem ve defter kullanmak israf değildir. Ancak gereksiz yere fazla malzeme harcamak ve israf etmekten kaçınmak gerekir. Not tutmak, öğrenmeyi kolaylaştırır ve israf sayılmaz.
- Mutfak ışığının açık kalması: Mutfak boşken ışığın açık kalması israftır. Ancak sık sık gidip geliyorsa ve kısa süreli ise ışığı kapatıp açmak zorunlu değildir. Burada makul davranmak önemlidir.
- Elektrik harcaması için saate bakma: Telefon gibi kişisel cihazlardan saat bakmak elektrik israfını önler. Ancak duvardaki saatin kullanılması da makuldür. Burada israf ölçüsü, gereksiz yere fazla elektrik tüketiminden kaçınmaktır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de israfın haram olduğu, ancak ibadetlerde kolaylık ve makul davranışların tercih edilmesi gerektiği vurgulanır. Vesvese konusunda ise Hanbeli mezhebi, kişinin takıntıya düşmemesi için daha katı uyarılarda bulunur.
Sonuç
Değerli Müslüman, israf etmekten kaçının ancak ibadet ve günlük hayatta makul ve kolaylaştırıcı davranışları benimseyin. Vesveseye kapılmadan, ölçülü ve bilinçli hareket etmek en doğrusudur.
