İnşaat yapmak hadislerde ‘hayırsız iş’ olarak mı nitelendirilmiştir?
Sorunun Detayı
"Mimarlık ve son zamanlarda da müteahhitlikle uğraşıyorum. Peygamber efendimizin muhtelif hadislerinde buyurduğu gibi rızık temini için çalışmanın ibadet olduğu inancıyla işlerimi görmekteyim. Ancak yakın zamanda çeşitli kaynaklarda gördüğüm ve aşağıya yazdığım hadisi şeriflerde inşaat işleri için bir istisnanın belirtildiği görülüyor. Bu hükümler genel olarak, inşaat yapmanın hayırsızlığından mı bahseder, yoksa binalarda yapılan gereksiz, lüks, israf gibi hususların önüne geçmek için midir?
403 - Hz. Enes (radıyallahu anh) anlatıyor: Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) buyurdular ki: "Nafaka için harcananın hepsi Allah yolunda harcanmış gibidir, bina için harcanan müstesna, bunda hayır yoktur." Buhârî, Mardâ 19, Da'avât 30, Rikâk 7, Temennî 6; Müslim, zikr 12, (2681); Nesâî, Cenâîz 2, (4, 3-4).
405 - Abdullah İbnu Amr İbni'l-Âs (radıyallahu anh) anlatıyor: "Ben, ahşap evimi tamir için çamurlamakla meşguldüm. Resûlullah (aleyhissalâtu vesselâm) bana uğradı ve: "Bu da ne Ey Abdullah?" buyurdu. Ben: " Evin tamiriyle meşgulüm" dedim. "Ölüm(ün gelmesi) ve bu ev(in yıkılmasın)dan daha çabuktur" buyurdu. Ebu Dâvud, Edeb 169, (5237).
Bir rivayette: "Ben emr-i Hakk'ın gelmesini bun(un yıkılmasın)dan daha çabuk görüyorum" buyurmuştur."
Açıklama
İnşaat yapmak, özellikle rızık temini ve barınma amacıyla yapılan işler, İslam'da genel olarak helal kazanç ve ibadet kapsamında değerlendirilir. Ancak bazı hadislerde inşaat işlerine dair özel uyarılar ve sınırlamalar bulunmaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, rızık temini için yapılan inşaat işleri helal ve makbuldür. Ancak hadislerde geçen "bina için harcanan müstesna, bunda hayır yoktur" ifadesi, israf, lüks ve gereksiz harcamalara yönelik bir uyarıdır. İnşaat yapmak genel anlamda hayırsız iş olarak nitelendirilmez, fakat israf ve gereksiz yere yapılan harcamalar eleştirilir.
Deliller
Kur'an ve hadislerde rızık temini için çalışmanın önemi vurgulanır:
“Allah, kim rızık vermek isterse, ona helal ve temiz rızık verir.” (Bakara, 2/172)
Hz. Peygamber (sav) buyuruyor ki: "Nafaka için harcananın hepsi Allah yolunda harcanmış gibidir, bina için harcanan müstesna, bunda hayır yoktur." (Buhârî, Mardâ 19; Müslim, Zikr 12)
Bir diğer hadis: "Ölüm ve evin yıkılması arasında, ölüm daha çabuktur." (Ebu Dâvud, Edeb 169)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, inşaat işleri, barınma ve işyeri gibi temel ihtiyaçları karşılamak için yapıldığında, bu işler helal kazanç ve ibadet sayılır. Hadiste geçen "bina için harcanan müstesna" ifadesi, özellikle gösteriş, lüks ve israf içeren harcamalara işaret eder. Bu, toplumda maddi imkânların aşırı kullanılması ve gereksiz yere kaynakların tüketilmesi anlamına gelir ki bu durum İslam ahlakına aykırıdır.
Örneğin, bir evin temel ihtiyaçlar doğrultusunda inşası caiz ve sevaptır. Ancak aşırı süsleme, gösteriş ve ihtiyaç dışı harcamalar, Peygamberimizin uyardığı hayırsız harcamalar kapsamına girer. Bu uyarılar, toplumun ekonomik dengesi ve bireylerin kanaatkar olmaları için önemlidir.
Ölümün ve dünya hayatının geçiciliği vurgulanarak, sürekli yenileme ve tamir işlerine aşırı zaman ve para harcamanın da gereksiz olduğu hatırlatılır. Bu, dünya malına aşırı bağlanmamak ve ahiret için hazırlık yapmak gerektiğine dair önemli bir mesajdır.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, israf ve lüks harcamalar eleştirilir. Hanbeli mezhebi de bu konuda benzer uyarılar yapar. Ancak hiçbir mezhep, inşaat yapmayı genel olarak hayırsız iş olarak görmez; mesele harcamanın mahiyeti ve niyetindedir.
Sonuç
İnşaat yapmak, rızık temini ve temel ihtiyaçlar için yapıldığında ibadet ve helal kazançtır. Ancak israf, lüks ve gereksiz harcamalardan kaçınmak gerekir. İşlerinizi bu ölçülerde sürdürmeniz, hem dünya hem ahiret açısından hayırlı olur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
