İmzasına Sadık Kalmak
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Hocam belediyeye ait özel bir şirkette çalışmaktayım. İşe girdiğimde imzaladığım sözleşmede; "Personel, başka bir işte çalışmamayı taahhüt eder." diye bir madde var. Ancak işe girdikten sonra gördüm ki benim gibi olan çoğu insan dışarıda iş yapıyor. Kanunen devlet buna izin vermese de devlete olan vergimizi, sigortamızı vs. ödediğimiz için (devlet kendi hakkı olan parayı fazlasıyla aldığı için) buna göz yumuyor. Ben de böyle bir iş yapmayı düşünüyorum ama içimde şüphe olduğu için size sormak istedim. Sorum şu; ben böyle bir maddeye rağmen, şu anki mevcut işimde herhangi bir aksatma yapmamak şartıyla başka bir iş yapabilir miyim? Başka iş dediğim vaktimi alan bir iş değil, sadece imza atarak diplomamı kullandırmak gibi mesela. Ya da bu işimi aksatmayacak ek iş. Burada yoğun olmadığım için boş geçen vaktim olabiliyor. Bu zamanlarda da o işimle ilgilenebilirim. Haram para yemekten Allah'a sığınırım. Sorumu cevaplarsanız çok sevinirim hocam. Allah sizden razı olsun. Selam ve dua ile."
Açıklama
İş sözleşmesinde yer alan "başka bir işte çalışmama" taahhüdü, çalışan ile işveren arasında yapılan hukuki bir anlaşmadır. Bu tür maddeler, iş yerinde verimliliği ve iş disiplinini korumak amacıyla konulur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, verilen sözlere ve taahhütlere riayet etmek önemlidir. İş sözleşmesinde imza atmak, bir nevi söz vermek anlamına gelir ve bu sözden dönmek caiz değildir. Ancak, eğer başka bir iş yapmak mevcut işinizi aksatmıyor ve haram unsurlar içermiyorsa, işverenin açık izni olmadan bu durumu gerçekleştirmek ihtilaflıdır ve sakıncalı olabilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de verilen sözlere riayet edilmesi emredilmiştir:
"Ey iman edenler! Verdiğiniz sözleri yerine getirin." (Mâide, 5/1)
Hz. Peygamber (s.a.v) de sözünde duran kimsenin mümin olduğunu belirtmiştir:
"Mümin, sözünde durandır." (Tirmizî, Edeb, 11)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, iş sözleşmesi imzalamak, taraflar arasında hukuki bir bağ oluşturur. Bu bağlamda, işverenin koyduğu "başka işte çalışmama" maddesi, iş yerinde verimliliği sağlamak ve çıkar çatışmalarını önlemek için konulmuştur. Eğer bu maddeye rağmen başka bir iş yaparsanız, işverenin hakkını zedeleyebilir ve sözünde durmamış olursunuz. Bu durum İslam ahlakına uygun değildir.
Ancak, söz konusu ek iş mevcut işinizi engellemiyor, zamanınızı almıyor ve işvereninizin açık izni varsa, bu durumda yapmakta bir sakınca yoktur. Çünkü İslam'da kolaylık esastır ve zorlaştırmak hoş karşılanmaz (Hz. Peygamber'in "Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız" hadisi). Ayrıca, ek işinizin haram unsurlar içermemesi şarttır.
Günümüzde birçok iş yerinde ek iş yapma konusunda farklı uygulamalar olabilir. Bu nedenle, en doğru yol işvereninizle açıkça konuşup izin almaktır. Böylece hem hukuki hem de dini açıdan sorumluluğunuzu yerine getirmiş olursunuz.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genel olarak verilen sözlere riayet edilmesini emreder. Ancak bazı alimler, sözleşmede belirtilen madde haksız ve çalışanı aşırı kısıtlayıcı ise, bu tür maddelerin geçersiz sayılabileceğini ifade ederler. Fakat bu durumun tespiti ve uygulanması hukuki bir meseledir.
Sonuç
İş sözleşmenizdeki "başka işte çalışmama" maddesine riayet etmek esastır. Mevcut işinizi aksatmayacak ve haram olmayan ek işler için işvereninizden izin almanız en doğru yaklaşımdır. Böylece hem dini hem de hukuki sorumluluğunuzu yerine getirmiş olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
