İlim Öğrenmede Anne İzni
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Size 3 sorum olacak; 1-Hocam ben üniversite son sınıf öğrencisiyim. Mezun olunca master ve doktora eğitimime devam etmek niyetindeyim. Derslerim yoğun geçiyor, devamında da böyle olacak. Anaokulu zamanında öğrendiğim kadarıyla Kuran-ı Kerim okumayı biraz biliyorum. Bir süre MP3ten dinleyip takip ediyorum sonra kendim tekrar etmeye çalışıyorum, zamanla kendim de okuyabiliyorum ve Amme cüzünü böylelikle ezberlemeyi tamamlamak üzereyim. Ama Arapça bilgim yok. Ben bu haldeyken, Kuran öğrenmek için haftada bir gün belli saat bir gruba katılmama annemin rızası olması gerekir mi? Arkadaşlarımla tefsire gitmeme de rıza göstermiyor, bazen "git ne yapayım" dediğinde gidiyorum. Hocam böyle meclislere katılmak kim olduğumu, nasıl bir gruba ait olduğumu hatırlamama vesile oluyor. Daha şevkle çalışmamı sağlıyor diye görüyorum. Anne rızası mı önce gelir, bunlar farz mı sünnet mi kapsamındadır? 2-Babam insanlar hakkında hep kötü konuşuyor, kötü zanda bulunuyor, memlekete göre insan ayrımı yapıyor. Ben bir zamandır uyarı yapıyorum, iyiliği için dua da ediyorum. Onu uyarmamın sınırı nedir?3-Dayım benden yaşça çok büyük. Çocuklarının bir kusuru olmamasına rağmen 3 evladını da evine misafir kabul etmiyor. Çocuklarının ölen annesinden sonra bir hanımla evlendi, çocuklar o üvey anadan çok çektiler, hala ağlayarak anlatırlar. Babaları bu hanım izin vermiyor diye çocuklarının evine de gitmiyor. Çocukları onu görmek için camiye gidiyorlar. Bir de bayramda denk gelirlerse bir akraba evinde o kadar. Biz bunlara şahit oluyoruz. Dayımı uyarmak bize düşer mi? Biz müdahale etmekle sorumlu muyuz? Çocukları da çok üzülüyor hocam. Biri hasta olduğunda abisi babasını almaya gitti de yine de hasta çocuğunun evine gelmedi babası hocam. Çocuklar hala da çok saygılılar babalarına ama durum böyle. Allah ilminizi artırsın hocam."
Açıklama
Değerli Müslüman, sorularınız ilim öğrenme, aile içi ilişkiler ve sorumluluklar üzerine olup, İslam'ın temel prensipleri ışığında açıklanacaktır.
İslami Hüküm
1. İlim öğrenmek, özellikle Kur'an ve dini ilimler, İslam'da farz-ı ayndır (bireysel farzdır). Anne rızası, genel olarak iyidir ve tavsiye edilir ancak ilim öğrenme konusunda engel teşkil etmemelidir. 2. Ebeveynin kötü söz ve davranışlarına karşı uyarı yapmak, iyiliği emretmek ve sabır göstermek sünnettir; sınırları ise nezaket ve saygı çerçevesindedir. 3. Aile içi sorunlarda, özellikle baba-çocuk ilişkilerinde arabuluculuk yapmak ve iyiliği teşvik etmek Müslümanların sorumluluğundadır.
Deliller
İlim öğrenmenin önemi Kur'an'da şöyle vurgulanır:
"Oku, Rabbinin adıyla ki O yaratandır." (Alak, 96/1)
"Allah, kendisinden ilim verilenleri bilir." (Fatır, 35/28)
Anne babaya saygı ve itaat emredilir:
"Rabbin, sadece kendisine ibadet etmenizi ve anne-babaya iyi davranmanızı emretti." (İsra, 17/23)
Ancak kötü söz ve davranışlarda itaatten bahsedilmez:
"Eğer onlar seni, benden başka şeylere çağırırlarsa, onlara itaat etme." (Lokman, 31/15)
Detaylı Açıklama
1. İlim öğrenmek, özellikle Kur'an'ı anlamak ve tefsirini öğrenmek, Müslüman için büyük bir fazilettir. Anne rızası elbette önemlidir ve aile içi huzur için çaba gösterilmelidir. Ancak anne, evladının dini ilim öğrenmesine engel olmamalıdır. Hz. Peygamber (sav) "İlim öğrenmek her Müslüman erkek ve kadın üzerine farzdır" buyurmuştur (İbn Mace). Bu nedenle, anne izni alınamadığında bile ilim öğrenmekten vazgeçmemek gerekir. Arkadaşlarınızla tefsir meclislerine katılmanız, sizi motive ediyor ve dini bilginizi artırıyorsa devam etmeniz sevaplıdır.
2. Babanızın kötü sözleri ve insanları ayırması konusunda, ona saygı ve sabırla yaklaşmak, güzel sözle uyarmak gerekir. Kur'an, iyiliği emretmeyi ve kötülükten sakındırmayı emreder (Âl-i İmrân, 3/104). Ancak bu uyarılar nezaket sınırlarını aşmamalı, aile bağlarını zedelememelidir. Dua etmek ve sabretmek de önemlidır.
3. Dayınızın çocuklarıyla ilişkilerindeki sorunlar üzücüdür. İslam, aile bağlarının korunmasını ve akrabalarla iyi geçinmeyi emreder (Nisa, 4/36). Sizlerin arabuluculuk yapmanız, barış ve sevgi ortamı oluşturmanız hem dini bir sorumluluktur hem de aile huzurunu sağlar. Dayınızı uyarmak, ona nasihat etmek iyidir; ancak zorlamadan, sevgiyle yaklaşmak gerekir. Çocukların saygılı tutumu da takdire şayandır.
Diğer Görüşler
Hanefi mezhebine göre ilim öğrenmek farzdır ve anne-babanın engeli bu farzı kaldırmaz. Diğer mezhepler de benzer görüştedir. Aile içi uyarılar ve arabuluculuk konusunda alimler, sabır ve hikmetle hareket edilmesini tavsiye eder.
Sonuç
İlim öğrenmeye devam edin, anne rızasını almaya çalışın ama engel olursa vazgeçmeyin. Aile içi sorunlarda sabır, güzel söz ve dua ile yaklaşın, arabuluculuk yaparak sevgi ve saygıyı koruyun.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
