İleri tarihli borç varken zekat nasıl hesaplanır?

Açıklama

İleri tarihli borçların varlığı durumunda zekât hesaplama konusu, borcun mahiyetine ve ödenme durumuna göre farklılık gösterebilir. Zekât, malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra nisap miktarını aşması halinde verilmesi gereken bir ibadettir.

İslami Hüküm

Hanefi mezhebine göre, borçlar zekât hesaplanırken dikkate alınır. Eğer borçlar ödenmesi kesin ve mevcutsa, borç miktarı maldan düşülerek kalan miktar üzerinden zekât hesaplanır. Ancak ileri tarihli, yani henüz ödenmemiş ve kesin olmayan borçlar için farklı değerlendirme yapılabilir.

Deliller

Kur'an-ı Kerim'de zekât ile ilgili genel hüküm şöyledir:

"Mallarınızda, yılda bir defa zekât verin." (Tevbe, 9/103)

Hadislerde ise malın üzerinden bir yıl geçtikten sonra zekât verilmesi emredilir. Borçların zekât hesaplamasında dikkate alınması ise fıkıh kitaplarında yer alan kıyas ve icma ile belirlenmiştir.

Detaylı Açıklama

Değerli Müslüman, eşinizin altınları nisap miktarını aşmış ve üzerinden bir yıl geçmiştir. Ancak 8000 TL civarında üniversite öğrenim kredisi borcu bulunmaktadır ve bu borç 2012 yılında taksitlendirilerek ödenecektir. Hanefi mezhebine göre, zekât hesaplanırken mevcut ve kesin borçlar maldan düşülür. İleri tarihli borçlar ise kesin olarak ödenmesi kararlaştırılmışsa dikkate alınır. Burada borç taksitlendirilmiş ve ödemesi kesin olduğundan, borç miktarı altınların değerinden düşülerek kalan miktar üzerinden zekât hesaplanmalıdır.

Örneğin, altınların toplam değeri 20.000 TL ise ve borç 8.000 TL ise, zekât hesaplaması 12.000 TL üzerinden yapılır. Eğer bu kalan miktar nisap miktarını (yaklaşık 85 gram altın veya karşılığı) aşarsa, %2,5 oranında zekât verilmelidir.

Bu durum, borcun kesin ve ödenmesi gereken bir borç olması nedeniyle geçerlidir. Eğer borç henüz kesinleşmemiş veya ödenmesi şüpheli ise, zekât hesaplamasında borç düşülmeyebilir.

Diğer Görüşler

Diğer mezheplerde de genel olarak borçların zekât hesaplamasında dikkate alınması görüşü hakimdir. Ancak bazı alimler, borcun ileri tarihli ve kesin olmaması durumunda borcun düşülmemesi gerektiğini belirtirler. Bu konuda ihtilaf vardır ve kişinin durumuna göre alimlere danışması tavsiye edilir.

Sonuç

Eşinizin altınları üzerinden zekât hesaplanırken, 2012 yılında başlayacak ve taksitlendirilmiş olan öğrenim kredisi borcu toplamından düşülmelidir. Kalan miktar nisap miktarını aşıyorsa, %2,5 zekât verilmelidir. Bu şekilde hem borç hem de mal durumu dikkate alınarak doğru bir hesaplama yapılmış olur.