İlaç fiyatlarındaki kuruşu müşteriden nasıl almalıyız?
Sorunun Detayı
"Hocam ben eczacıyım ve aktif olarak işlettiğim bir eczanem var. Bazen ilaç ücretleri veya reçeteden çıkan ücretler çok küsuratlı oluyor mesela on beş lira otuz yedi kuruş gibi. Bu noktada kuruşu nakit olarak almak çok zor, on beş lira elli kuruş olarak almak haram mı oluyor? Poşetleri de biz ücretli olarak alıyoruz aradaki o farkı poşet ücreti olarak düşünmek doğru olur mu?"
Açıklama
İlaç fiyatlarındaki kuruşların tahsili, ticari işlemlerde karşılaşılan pratik bir meseledir. Bu konuda İslam hukukunda ölçü ve tartıda hile yapmamak esastır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, fiyatlarda hile yapmak, müşteriden fazla para almak haramdır. Ancak kuruş gibi küçük meblağlarda pratik zorluklar varsa, makul ve açık bir şekilde yuvarlama yapılabilir. Müşteriye açıkça belirtilmeden farklı bir ücret talep etmek caiz değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de alışverişte dürüstlük emredilmiştir:
"Yazın, Allah için hakkıyla ve adaletle yazın. Alıcı ve satıcı zarar görmesin." (Bakara, 2:282)
Hz. Peygamber (s.a.v) de hile ve eksik tartı konusunda uyarıda bulunmuştur:
"Hile yapan bizden değildir." (Müslim, Müsakat 102)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eczanede ilaç fiyatlarının küsuratlı olması ve nakit kuruşların tahsilinde zorluk yaşanması günümüz ticaretinde sıkça karşılaşılan bir durumdur. Hanefi fıkhına göre, müşteriden fazla para almak veya fiyatı gizli şekilde artırmak caiz değildir. Ancak pratikte, müşteriye açıkça bilgi verilerek fiyatların yuvarlanması mümkündür. Örneğin, "İlaç bedeli 15,37 TL'dir, ancak nakit kuruş tahsili zor olduğu için 15,50 TL alıyoruz" denilmesi dürüst bir yaklaşımdır.
Poşet ücretini ayrı ve şeffaf şekilde almak da uygundur. Aradaki farkı poşet ücreti olarak göstermek, müşterinin onayı ile yapılırsa sorun olmaz. Ancak bu ücretin aslında kuruş farkını kapatmak için gizlenmesi doğru değildir. Her ücretin ne için alındığı müşteriye açıkça belirtilmelidir.
Günümüzde dijital ödeme sistemleri ve banka kartları yaygınlaştığı için, kuruşların tahsili daha kolay hale gelmiştir. Mümkünse bu yöntemler tercih edilmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde dürüstlük ve hile yapmama prensibini vurgular. Bazı alimler, küçük kuruş farklarının toplu işlemlerde telafi edilebileceğini, ancak müşterinin rızası olmadan ücret artırmanın caiz olmadığını belirtir.
Sonuç
Özetle, kuruş farklarını müşteriye açıkça bildirerek ve onayını alarak tahsil etmek İslam'a uygundur. Gizli ücret artırımı veya hile yapmak haramdır. Poşet ücretleri ayrı ve şeffaf olmalıdır. Kolaylaştırınız, zorlaştırmayınız.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
