İkinciye Evlenme
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Değerli vaktinizi ayırıp soruma cevap verdiğiniz için şimdiden Allah razı olsun. Sorum şu: "Resulullah’ın (aleyhissalâtü vesselâm) minberde şöyle söylediğini işittim:"Benî Hişam İbnu'l-Mugire ailesi, kızlarını Ali bin Ebi Talib'le evlendirmek için benden izin istiyor. Ben izin vermedim, vermiyorum ve vermeyeceğim! Ancak, Ebu Talib'in oğlu kızımı boşayıp, kızlarını almak isterse o başka! Şunu iyi bilin, Fatıma benden bir parçadır. Onu üzen beni de üzer, ona eziyet olan bana da eziyet olur" (Buhârî, Fezailu'l-Ashab 16, 12, 29; Müslim, Fezailu's-Sahabe 96; Ebu Davud, Nikah 13; Tirmizî, Menakıb) hocam bu hadis-i şerif i nasıl değerlendirmemiz lazım? Mesela eğer bir erkeğin eşi kendisine karşı bütün görevlerini yerine getiriyorsa ve ikinci nikâh onu üzecek ve ona psikolojik olarak zarar verecekse bir erkek için ikinci hanımı almaması İslam ahlakına daha uygundur diyebilir miyiz?"
Açıklama
Bu soru, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) kızları ve evlilik ilişkileri üzerinden ikinci evlilik ve çok eşlilik konusunu anlamaya yöneliktir. Hadis-i şerif, evlilikte eşlerin haklarına ve özellikle Fatıma (r.a) gibi değer verilen bir eşin korunmasına işaret eder.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, erkekler İslam’ın izin verdiği ölçüde (en fazla dört) eşle evlenebilirler. Ancak ikinci evlilik, mevcut eşin haklarına zarar verecek, psikolojik veya sosyal olarak onu üzecekse, bu durumda ikinci evlilikten kaçınmak daha uygundur. Eşlerin hakkını korumak esastır.
Deliller
Peygamber Efendimiz’in Fatıma (r.a) için söylediği söz, eşe karşı sevgi ve saygının önemini vurgular:
“Fatıma benden bir parçadır. Onu üzen beni de üzer, ona eziyet olan bana da eziyet olur.” (Buhârî, Fezailu'l-Ashab 16; Müslim, Fezailu's-Sahabe 96)
Ayrıca Kur’an-ı Kerim’de çok eşlilikle ilgili hüküm şöyledir:
“Eğer kadınlardan korkarsanız, mehirlerini eksiltmeden bir tane ile evlenin veya sahip olduğunuz cariyelerle yetinin. Eğer adaleti sağlayamayacağınızdan korkarsanız, o zaman bir tane ile yetinin.” (Nisa, 4/3)
Detaylı Açıklama
İslam’da çok eşlilik, belirli şartlar ve adalet ölçüsü gözetilerek izin verilmiştir. Ancak bu, eşlerin psikolojik ve sosyal durumları göz ardı edilerek uygulanamaz. Peygamber Efendimiz’in Fatıma (r.a) için sarf ettiği söz, eşlerin korunması ve onlara zarar verilmemesi gerektiğini gösterir. Eğer ikinci evlilik mevcut eşin hakkını zedeleyecek, onu üzecek veya psikolojik zarar verecekse, bu durumda ikinci evliliğin yapılmaması daha uygundur. Çünkü İslam’da eşler arasında adalet sağlamak farzdır ve bu adalet sadece maddi değil, manevi ve sosyal boyutları da kapsar.
Günümüzde de evlilikte sevgi, saygı ve psikolojik denge önemlidir. Eşlerden biri ikinci evlilikten dolayı ciddi zarar görecekse, bu durum İslam ahlakına uygun düşmez. Bu nedenle, ikinci evlilik kararı alınırken eşlerin rızası, hakları ve psikolojik durumu mutlaka dikkate alınmalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de benzer şekilde çok eşliliğin adalet şartına bağlı olduğunu vurgular. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de eşlerin haklarına zarar verilmemesi esastır. Malikiler ise adaletin sağlanamaması halinde ikinci evliliğin mekruh (hoş olmayan) olduğunu belirtirler. Dolayısıyla genel İslam fıkhı anlayışında, eşlerin zarar görmemesi önceliklidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, ikinci evlilik İslam’da izin verilen bir haktır ancak mevcut eşin psikolojik ve sosyal zarar görmemesi şartıyla. Eğer ikinci evlilik onu üzecekse, bu durumda ikinci evliliği yapmamak İslam ahlakına daha uygundur. Eşlerin haklarına riayet etmek, Peygamber Efendimiz’in (s.a.v) öğretilerine uygun davranmaktır.
