Hibe edilen para geri istenebilir mi?
Sorunun Detayı
"Hocam bana, ablamın kaynanası kendilerine her konuda yardımcı oluyorum diye on bin lira para yardım etmek istedi. Ben de gelirim az, ben bu parayı çabuk ödeyemem dedim. Buna karşılık parayı helal edip geri istemediğini söyledi. Sonra ablam ile arası açıldı. Babama ağza alınmayacak sözler söyledi. Bana verdiği parayı geri istemeye başladı. Durumum müsait değil, gelirim az, bin lirasını verdim. Benden paranın hepsini tek seferde istiyor. Bana borcunu vermedi diye herkesin yanında benim onurumu kırıyor, ne yapmalıyım?"
Açıklama
Hibe edilen para, karşılık beklenmeden verilen ve bağışlanan paradır. İslam hukukunda hibe edilen mal veya para, bağışlayan tarafından geri istenemez.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hibe edilen para geri istenemez. Hibe, karşılıksız verilen bir maldır ve bağışlayan, bunu geri talep edemez. Ancak hibe alan kişi, hibe şartlarına veya ahde riayet etmelidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de hibe ile ilgili doğrudan ayet bulunmamakla birlikte, iyilik ve karşılıksız verme teşvik edilmiştir:
"İyilik ve takvâda yardımlaşın, günah ve düşmanlıkta yardımlaşmayın." (Kur'an, Maide, 5/2)
Hadislerde ise Peygamber Efendimiz (s.a.v) hibe konusunda şu buyurmuştur:
"Hibe edilen şey, bağışlayanın malıdır; hibe alanın değil." (Sahih Buhari, Hibe Bölümü)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, ablanızın kaynanasının size verdiği para eğer hibe olarak verilmişse, bu para sizin malınızdır ve geri vermek zorunda değilsiniz. Hibe, karşılıksız ve gönülden verilen bir yardımdır. Siz gelirinizin az olduğunu belirttiğiniz halde, karşılıklı anlaşmayla hibe etmişse, bu parayı geri istemesi İslam hukukuna uygun değildir. Ancak bu tür durumlarda aile içi ilişkilerin korunması önemlidir. Mümkünse arabuluculuk yaparak, karşılıklı saygı ve anlayış çerçevesinde çözüm aramak daha hayırlıdır. Onur kırıcı davranışlardan kaçınılmalı, hakaret ve kötü sözlere karşı sabırlı olunmalıdır. Ayrıca, hibe edilen paranın bir kısmını iade etmiş olmanız, iyi niyetinizi gösterir fakat İslam açısından zorunlu değildir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de genellikle hibenin geri istenemeyeceği görüşündedir. Ancak bazı durumlarda hibe şartlı verilmişse veya hibe edenin iradesi dışında bir durum oluşmuşsa, geri talep edilebilir. Fakat bu durumlar istisnadır ve somut delil gerektirir.
Sonuç
Özetle, size hibe edilen para geri istenemez. Aile içi huzuru korumak için sabırlı olun ve mümkünse arabuluculuk yoluna gidin. Onurunuza yapılan saygısızlıklara karşı hakkınızı hukuk çerçevesinde arayabilirsiniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
