Hediye Maldan Borçlarını Ödemek
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Öncelikle yapmış olduğunuz hizmetlerden dolayı Allah razı olsun. Rabbim her iki cihanda da mutlu olmanızı, cennette peygamber efendimizle komşu almanızı nasip eder inşallah. Hocam, bizim şuan bir bilgisayarımız yok. Eşimde memur. İş yerinde bilgisayar alımlarına bakıyor. Alım yaparken firmalardan kurum için hibe adı altında bilgisayar alımlarının yanında ek bilgisayarlar gönderilmektedir. Sonuçta gelen hibe bilgisayarlar gene kurum için kullanılmaktadır. Bu şekilde bir alım yaparken firma yetkilisine benimde bilgisayarım yok diyor eşim ve bir tanede eşime hibe olarak bilgisayar göndermiştir. Eşimde bilgisayarı eve getirdi. Bilgisayar değer olarak 1200 TL civarında. Eşimde bunu satıp daha uygun fiyatta bilgisayar alacağını söyledi. Çünkü borcu çok ödemelere yetişemediğini faturaları dahi ödeyemediğini söyledi. Bir ev almıştık onun borcunu ödemekte zorlanıyor. Elinde sadece 400 TL kaldığını bu paranın da ancak elektrik, su, doğalgaz, aidat, servis, cep telefonu faturalarına yetmediğini söyledi. Bu nedenle bilgisayarı satıp daha ucuzunu alacağını arada kalan parayı da pazar parası yaparsın dedi. Bende rahatsız oldum bu durumdan. Eşimin yaptığı bu hareket ne derece doğrudur? Helal midir? Satsa aldığı para helal değilse ben o parayı ne yapacağım hocam. Sonuçta eşim o parayı bana verecek evin ihtiyaçlarını almam için. Cevaplarınız için şimdiden Allah razı olsun hocam."
Açıklama
Hediye olarak verilen malın, özellikle kurumdan hibe adı altında gelen bilgisayarın satılması ve elde edilen paranın borç ödemede kullanılması konusu, İslam hukukunda hediye ve malın meşruiyeti açısından değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hediye edilen malın sahibi olan kişi, mal üzerinde tasarruf hakkına sahiptir. Eğer mal helal yollarla elde edilmiş ve sahibine hediye edilmişse, onu satmak ve elde edilen parayı borç ödemek için kullanmak caizdir. Ancak burada önemli olan, malın gerçekten hediye olarak verilmiş olması ve herhangi bir haram unsur içermemesidir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de malın tasarrufu ile ilgili genel prensipler belirtilmiştir:
"Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin, ancak karşılıklı rızaya dayanan ticaret yoluyla olsun." (Nisa, 4/29)
Ayrıca Peygamber Efendimiz (s.a.v) şöyle buyurmuştur:
"Hediye alan kimse, onu istediği gibi tasarruf eder." (Buhari, Edeb 59)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, eşinizin iş yerinden hibe olarak aldığı bilgisayar, kurumun malı olarak değil, eşinize hediye edilmiş ise bu mal üzerinde tasarruf hakkı vardır. Bu durumda, bilgisayarı satıp daha uygun fiyatlı bir bilgisayar almak ve aradaki farkı borç ödemek için kullanmak İslam açısından uygundur. Çünkü mal helal yollardan elde edilmiş ve size hediye edilmiştir. Borçların ödenmesi ise İslam'da önemli bir sorumluluktur ve kolaylaştırılması teşvik edilir.
Ancak burada dikkat edilmesi gereken husus, malın gerçekten hediye olarak verilmiş olmasıdır. Eğer bilgisayar kurumun malı olarak kalıyorsa ve sadece kullanım hakkı verilmişse, satılması caiz olmaz. Ayrıca, satılan malın helal yollarla elde edilmiş olması gerekir. Eşinizin size vereceği para da helal olur ve evin ihtiyaçları için kullanılabilir.
Günümüz şartlarında aile bütçesinin zorlanması durumunda, böyle bir tasarrufun yapılması hem ekonomik hem de dini açıdan makul ve uygun bir çözümdür. Borçların ödenmesi, aile huzuru ve İslam ahlakı açısından önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak hediye edilen malın tasarrufu sahibine bırakılır. Ancak bazı durumlarda, özellikle malın kurum veya iş yeri malı olması halinde, satılması haram sayılır. Bu nedenle malın mülkiyet durumu netleştirilmelidir.
Sonuç
Eşinizin size hediye olarak verdiği bilgisayarı satması ve elde edilen parayı borç ödemede kullanması Hanefi mezhebine göre caizdir. Bu parayı helal olarak kabul edip evin ihtiyaçları için kullanabilirsiniz. Önemli olan malın hediye olarak verilmiş olması ve helal yollardan elde edilmiş olmasıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
