Hayır ve şer Allah'tan mıdır?
Sorunun Detayı
"Hocam, bize hep hayır ve şerrin Allah'tan olduğu öğretildi. Bu doğru mu? Şer nasıl Allah'tan olur? Bu, âyete ["Sana ne iyilik isabet ederse, Allah’tandır. Sana ne kötülük isabet ederse, kendi nefsindendir." (Nisa sûresi, 79. ayet)] ters değil mi? Hayır ve şerri Allah yaratmıştır, amenna. Ama bize iman esası olarak şerrin Allah'tan geldiğine inanmamızı söylüyorlar. Bu konuda bilgi verebilir misiniz?"
Açıklama
Hayır ve şer meselesi, Allah’ın mutlak kudreti ve insanın sorumluluğu bağlamında önemli bir teolojik konudur. Bu konuda Kur'an ve hadisler ışığında doğru anlayışa ulaşmak gerekir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, hayır ve şer Allah’ın yaratmasıyla var olur ancak şer, insanın nefsinden ve seçimlerinden kaynaklanan bir durumdur. Allah her şeyi yaratır, ancak kötülük ve günah insanın iradesiyle gerçekleşir. Bu, Allah’ın mutlak kudretini ve insanın sorumluluğunu birlikte kabul eden bir görüştür.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de bu konuda önemli ayetler vardır:
"Sana ne iyilik isabet ederse, Allah’tandır. Sana ne kötülük isabet ederse, kendi nefsindendir." (Nisa Suresi, 79)
"De ki: Allah dilediğine rahmet eder. Öyleyse, Allah’ın rahmetinden ümit kesmeyin. Şüphesiz Allah, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir." (Yunus Suresi, 107)
"Biz her şeyi bir kaderle yarattık." (Kamer Suresi, 49)
Hadislerde de Allah’ın her şeyin yaratıcısı olduğu belirtilir, ancak insanın seçimleri ve sorumluluğu vurgulanır.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, Allah her şeyi yaratandır ve kainatta olan her şey O’nun iradesiyle gerçekleşir. Bu, hayır ve şer için de geçerlidir. Ancak şer, Allah’ın yaratmasıyla birlikte insanın özgür iradesiyle yaptığı kötü tercihlerden, günahlardan ve kötü sonuçlardan kaynaklanır. Allah’ın yaratması, şerrin var olması anlamına gelir; ama şer, insanın kendi nefsinden doğar ve sorumluluğu da insana aittir.
Bu konuda Nisa suresi 79. ayet, insanın kendi nefsinden gelen kötülüğe işaret ederken, Allah’ın her şeyi yaratması ve her şeyin O’nun kontrolünde olması gerçeğini de unutmamak gerekir. Allah’ın yaratması, insanın fiillerinin sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İnsan, yaptığı kötü işlerden sorumludur ve bu da adaletin gereğidir.
Bu anlayış, İslam’ın kader ve irade dengesi içinde değerlendirilir. Allah’ın her şeyi yaratması ve bilmesi, insanın özgür iradesini ve sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. İnsan, yaptığı iyilik ve kötülükten hesaba çekilecektir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Malikî mezheplerinde de benzer şekilde, hayır ve şer Allah’ın yaratmasıyla var olur ancak şer, insanın nefsinden ve seçiminden kaynaklanır. Hanbeli mezhebinde de bu konuda benzer görüşler bulunur. Bazı kelam alimleri şerrin varlığını Allah’ın izni ve yaratmasıyla açıklar, ancak şer fiillerin sorumluluğunu insana yüklerler.
Sonuç
Özetle, hayır ve şer Allah’tan yaratılmıştır; ancak şer, insanın nefsinden ve özgür iradesinden kaynaklanır. Bu dengeyi anlamak, iman esaslarından biridir. Kardeşim, bu konuda Allah’ın kudretini ve insanın sorumluluğunu birlikte kabul ederek doğru bir anlayışa sahip olmalısın.
