Halkın Ramazanda İmama Bir Şeyler Vermesi
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm. Hocam ben Mardin’in bir köyünde imamlık yapıyorum. Geçen sene geldiğim köydeki adetlerden biride ramazanın son günü ismine öşür ya da zekât ne dediklerini tam anlayamadığım ama büyük bir ihtimalle zekât olan tarlalarından çıkan buğday ya da arpadan en azı yarım çuval olmak üzere köyün imamına yani bana getiriyorlar. Benim sorum ben geçen sene ilk olduğu halde ben zekâta muhtaç değilim bana zekât vermeyin dediğim halde köyde başka yabancı olmadığından çünkü hepsi bir babanın oğulları bana getirip veriyorlar. Bu arada geçen sene komşum olan bir şahıs hoca bunları sana geceleri sahura kaldırdığın için çünkü hepsini gece sahura kaldırmak için en az 10-20 dakika caminin mikrofonundan ilahi çalıyorum. Bazen Türkçe bazen Kürtçe. İşte bundan dolayı sana bunu getiriyorlar dedi. Bende muhtaç olmadığım için bir kısmını gece kaldırdım diye kendime bir kısmını da onların bir türlü yapmadıkları caminin ihtiyaçlarına harcıyorum. Bu arada gelenlerin bir kısmını da medrese ya da talebe yurtlarına vermek için aracı olsam hem onların hatırını kırmamak hem de hayra vesile olmak için versem olur mu? Acaba yaptığım doğru mu?"
Açıklama
Ramazan ayında halkın imam veya din görevlisine zekât veya öşür gibi maddi yardımlarda bulunması, İslam toplumlarında sıkça rastlanan bir durumdur. Bu tür yardımların mahiyeti, veriliş şekli ve harcanması İslam hukukuna uygun olmalıdır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekât ancak fakir ve muhtaç kimselere verilir. Zekâtı alan kişinin muhtaç olmaması durumunda, ona zekât vermek caiz değildir. Ancak, zekâtı alan kişi fakir ise, ona verilmesi farzdır. Öşür ise, genellikle toprak mahsulünden alınan ve devlet veya yetkili kişilere verilen bir vergi türüdür; imamın şahsen alması doğru değildir. İmamın, kendisine verilen zekâtı veya öşürü ihtiyaç sahiplerine dağıtması veya hayır kurumlarına yönlendirmesi caizdir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın kimlere verileceği açıkça belirtilmiştir:
"Zekât, ancak fakirler, miskinler, zekâtı toplayanlar, kalpleri İslam'a ısındırılacak olanlar, köleler, borçlular, Allah yolunda olanlar ve yolda kalmışlar içindir." (Tevbe, 9:60)
Hz. Peygamber (sav) de zekâtın muhtaçlara verilmesini emretmiştir:
"Zekât, zenginlere verilmez." (Buhari, Zekât, 19)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sizin durumunuzda köy halkının size zekât veya öşür adı altında maddi yardımda bulunması, onların niyetine ve sizin durumunuza göre değerlendirilmelidir. Eğer siz muhtaç değilseniz, bu yardımı kabul etmek zekâtın şartlarına uygun değildir. Ancak, bu yardımı kabul edip cami ihtiyaçları, medrese veya talebe yurtları gibi hayır kurumlarına vermeniz, hem köy halkının hayrını korumanız hem de onları kırmamanız açısından uygundur.
Ramazan ayında sahurda ilahi veya ezan gibi dini çağrılar yapmak, insanları ibadete teşvik etmek güzel bir hizmettir ancak bunun karşılığında doğrudan maddi bir beklenti içine girmek veya bu şekilde bir bağ kurulması uygun değildir. Siz bu yardımları kendi ihtiyaçlarınız için değil, hayır işlerinde kullanarak niyetinizi doğru tutmuşsunuz.
Öşür konusunda ise, bu verginin devlet veya yetkili merciye verilmesi gerekir. İmamın şahsen öşür alması, İslam hukukuna uygun değildir. Halkın size verdiği ürünler zekât mahiyetinde ise, bunların muhtaçlara dağıtılması veya hayır kurumlarına yönlendirilmesi gerekir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak zekâtın muhtaçlara verilmesi esastır. Öşür ise daha çok Maliki ve Hanbeli mezheplerinde devletin veya yetkili kişilerin alması gereken bir vergi olarak değerlendirilir. İmamın şahsen bu tür vergileri toplaması yaygın ve uygun bir uygulama değildir.
Sonuç
Sonuç olarak, muhtaç olmadığınız halde size verilen zekât veya öşür benzeri yardımları kabul etmek zorunda değilsiniz. Ancak kabul edip bunları cami ihtiyaçları, medrese veya öğrenci yurtları gibi hayır işlerinde kullanmanız hem dini açıdan uygundur hem de köy halkının hayrını korur. Bu konuda hassasiyetinizi koruyunuz ve maddi yardımları doğru yerlere ulaştırmaya devam ediniz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
