Fakirin Zekat’ı
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm günaydın efendim bir sorum var. Oruç tutamıyorum hastayım. Zekâtımı verdiğim kişide çok hasta hem seker kalp ve böbrek hastası. Kendisinin de geliri yok kocası para vermiyor acaba o kişide zekât vermesi gerekiyor mu? Hiç geliri yok ne yapması gerek saygılarımla selamlar."
Açıklama
Değerli Müslüman, sorunuzda oruç tutamayan bir kişinin ve onun zekât verdiği kişinin durumu hakkında bilgi istemişsiniz. Zekâtın kimlere verilmesi gerektiği ve fakirin durumu İslam hukukunda önemli bir konudur.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, zekât malı ihtiyaç sahibi, fakir ve muhtaç kimselere verilir. Zekâtı alan kişinin fakir olması, geliri olmaması ve ihtiyaç içinde bulunması durumunda onun da zekât vermesi gerekmez. Çünkü zekât, malı olan ve nisap miktarına ulaşan kimselere farzdır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtın kimlere verileceği açıkça belirtilmiştir:
"Zekât, ancak yoksulların, düşkünlerin, zekât toplayıcılarının, kalpleri İslam'a ısındırılanların, kölelerin, borçluların, Allah yolunda olanların ve yolda kalmışların hakkıdır." (Tevbe, 9/60)
"Mallarınız arasında zekât verin ki, yeryüzünde sizin için bereket olsun." (Hâşr, 59/7)
Detaylı Açıklama
Oruç tutamayan kişinin hastalık nedeniyle mazereti vardır ve bu durumda oruç tutması gerekmez, ancak hastalık devam ettiği sürece oruç tutamazsa fidye vermesi gerekir. Zekât ise malın nisap miktarına ulaşması ve yılını tamamlaması ile farz olur. Zekât verdiğiniz kişinin durumu ise fakirlik ve muhtaçlık kapsamındadır. Geliri yok, hastalığı var ve kocası destek olmuyorsa bu kişi fakir sayılır ve zekât vermesi gerekmez. Zekât alan kişi, malı nisap miktarına ulaşmadıkça zekât vermez. Sizden aldığı zekât ise onun ihtiyaçlarını karşılamak içindir.
Bu durumda, zekât verdiğiniz kişinin durumu fakirlik sınırındaysa ve malı yoksa, onun da zekât vermesi gerekmez. Siz ise kendi malınızın nisap miktarına ulaşıp yılı tamamladıysa zekâtınızı vermelisiniz. Hastalık nedeniyle oruç tutamamanız ise ayrı bir meseledir ve bu konuda da kolaylık vardır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüşler hakimdir. Şafii, Malik ve Hanbeli mezheplerinde de zekâtın fakir ve muhtaçlara verilmesi esastır. Zekât alan kişinin malı nisap miktarına ulaşmadıkça zekât vermesi gerekmez. Ancak bazı alimler, zekât alan kişinin durumu düzelirse ve malı nisap miktarına ulaşırsa zekât vermesi gerektiğini belirtirler.
Sonuç
Özetle, zekât verdiğiniz kişi fakirse ve malı yoksa onun zekât vermesi gerekmez. Siz ise malınızın nisap miktarına ulaşıp yılını tamamladıysanız zekâtınızı vermelisiniz. Hastalık nedeniyle oruç tutamamanızda ise kolaylık vardır, fidye vermeniz gerekebilir.
