Faizsiz Ev Alma Sistemi
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. El birliği diye bir sistem var. Bu sistem faizsiz ev almak isteyenler için yapılmış. Şöyle ki, 100 bin TL’lik bir ev almak istersek ve vade olarak 100 ay belirlersek ilk başta sisteme karşılıksız her ay 1000 TL taksitler halinde ödeme yapıyoruz. Vade ortasına geldiğimizde yani 50. ayda sistem bize başta anlaştığımız 100 bin TL'yi veriyor ve evimizi alıyoruz. Ondan sonra da geriye kalan 50 ay boyunca sisteme 1000 TL ödemeye devam ediyoruz. Taaki vade bitene kadar. Sistemden ilk elli ay içerisinde çıkılmak istenirse bir miktar ayrılma bedeli karşılığında çıkılabiliyor. Kafamı karıştıran husus şu ki, bu sisteme ödediğim taksitler para biriktirmeye mi girer yoksa borçlanmaya mı? Dolayısıyla ilk elli ay boyunca ödediğim miktar zekâta tabi midir?"
Açıklama
Faizsiz ev alma sistemleri, İslam hukukunda faiz (riba) yasağına uygun olarak tasarlanmış alternatif finansman yöntemlerindendir. Bu tür sistemlerde ödemeler genellikle taksitler halinde yapılır ve sistemin yapısına göre borçlanma mı yoksa tasarruf mu olduğu değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, bu tür el birliği sistemlerinde ödenen taksitler genellikle birikim (tasarruf) mahiyetindedir ve faiz içermezse caizdir. Ödenen miktarlar borçlanmadan ziyade ortaklık veya tasarruf olarak değerlendirilir. Dolayısıyla, ilk elli ay boyunca yapılan ödemeler borçlanma değil, birikimdir ve zekâta tabi değildir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faiz kesinlikle yasaklanmıştır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onları uyar ki, iman etmesinler." (Bakara, 2/275)
Faizsiz ortaklık ve karşılıklı yardımlaşma ise teşvik edilmiştir:
"Birbirinizin mallarını haksız yolla yemeyin, ticaret karşılıklı rızaya dayalı olmalıdır." (Nisa, 4/29)
Detaylı Açıklama
El birliği sistemi, üyelerin belirli miktarda para ödeyerek ortak bir havuz oluşturduğu ve sırayla bu havuzdan faydalandığı bir tasarruf modelidir. Siz 100 ay boyunca her ay 1000 TL ödeyerek toplamda 100 bin TL birikim yapıyorsunuz. 50. ayda sistem size bu birikimi kullanarak evinizi alma imkanı sağlıyor. Burada önemli olan, sistemin size verdiği miktarın sizin kendi birikiminizden oluşmasıdır. Eğer sistem size faiz veya fazladan bir bedel talep etmiyorsa, bu durum borçlanma değil tasarruf olarak kabul edilir.
Zekât açısından ise, zekât malın belirli bir nisab ve yıl süresi dolduğunda verilmesi gereken bir ibadettir. Sizin ödediğiniz taksitler henüz size ait ve serbestçe tasarruf edebileceğiniz mal hükmünde olmadığından, bu paralar zekâta tabi olmaz. Ancak sistemden evinizi aldıktan sonra, evin değeri ve diğer mal varlıklarınız zekât hesaplamasına dahil edilir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde değerlendirilmekle birlikte, bazı alimler bu tür sistemlerde sözleşme detaylarına göre farklılık olabileceğini belirtir. Örneğin, sistemde herhangi bir faiz veya fazladan ödeme varsa bu durum haram olur. Malikin rızası ve sözleşmenin şeffaflığı önemlidir.
Sonuç
Değerli Müslüman, el birliği sistemi faizsiz ve karşılıklı rızaya dayalı ise, ödediğiniz taksitler borç değil tasarruf olarak değerlendirilir ve zekâta tabi olmaz. Ancak sistemin şartlarını dikkatle inceleyip, faiz unsuru olmadığından emin olmanız gerekir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
