Faiz Yiyen Bir Şirketi Denetim
Sorunun Detayı
"Bir kamu kurumunda denetçi olarak çalışmaktayım. İşimiz gereği farklı şirketlere denetime gitmekteyiz. Denetime gittiğimiz şirketlerden bazıları kazancı faiz olan şirketler olmaktadır. Denetime gittiğimizde şirket yetkilileri ikramda bulunmaktadır. Çoğu zaman ikramları geri çeviriyorum ama ben istemeden çay-kahve türü ikramlar getirmekteler. İçmediğimiz zaman çöpe gidecek. Faiz kazanan şirketlerde bu tür ikramları kabul etmek istemiyorum ama getirdiklerinde kabul ettiğim zaman rahatsız oluyorum. Bu tür ikramları kabul ettiğimde, sonrasında bu ikramların bedeline denk gelecek sadaka versem bu ikramların haram olmasını engelleyebilir miyiz? Yoksa ne yaparsam yapayım bu ikramlar haram mı olur?"
Açıklama
Faiz kazancı elde eden şirketlerden gelen ikramların kabul edilmesi ve bunun hukuki durumu, İslam hukukunda hassasiyetle ele alınan bir konudur. Bu tür durumlarda kişinin sorumluluğu ve haram maldan faydalanma durumu değerlendirilmelidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faiz kazancı elde eden şirketlerin malından doğrudan faydalanmak caiz değildir. Ancak, zorunlu ve kaçınılmaz durumlarda, kişinin haram olan malı bilerek ve isteyerek tüketmemesi, sadece zaruret halinde ve israf olmaması şartıyla küçük ikramları kabul etmesi farklı değerlendirilir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili açık yasaklar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demeleri yüzündendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
"Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve eğer müminlerseniz, faizden vazgeçin." (Âl-i İmrân, 3/130)
Hadislerde de faiz yiyen ve verenin Allah'a savaş açtığı belirtilmiştir (Sahih Müslim, Kitabü'l-Buyu).
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, denetçi olarak görev yaparken faiz kazanan şirketlerden ikram almak konusunda hassasiyet göstermeniz önemlidir. İslam'da haram maldan faydalanmak yasaktır. Ancak, işiniz gereği bu tür şirketlerle iletişimde bulunmanız ve ikramların zorunlu olarak sunulması durumunda, bu ikramları reddetmeniz en doğru davranıştır.
İkramları tamamen reddetmek, karşı tarafı incitebilir ve iş ilişkilerinde zorluk yaratabilir. Bu nedenle, Hanefi mezhebine göre, zaruret halinde ve israf olmaması kaydıyla, küçük ikramları (çay, kahve gibi) kabul etmek caiz olabilir. Ancak bu durumda, bu ikramların haram kazançtan geldiğini bilerek, bu ikramların bedelini sadaka olarak vermek, haramı bertaraf etmez; sadaka haram malı helal kılmaz. Sadaka, haram malın etkisini ortadan kaldırmaz, ancak kişinin kalbini temiz tutmasına ve sorumluluğunu yerine getirmesine yardımcı olur.
Bu nedenle, mümkünse ikramları nazikçe reddetmek, kabul etmek zorunda kalındığında ise israf olmamasına dikkat etmek ve kalben haram kazançtan uzak durmak gerekir. Ayrıca, haram kazançtan doğrudan maddi menfaat sağlanmamalıdır.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda benzer şekilde haram hükmü vermiştir. Bazı alimler, zaruret halinde küçük faydalanmaların caiz olabileceğini belirtmişlerdir. Ancak genel kanaat, haram maldan faydalanmaktan kaçınmaktır.
Sonuç
Faiz kazanan şirketlerin ikramlarını mümkün olduğunca reddetmeniz en uygun davranıştır. Zorunlu durumlarda küçük ikramları israf olmadan kabul edebilirsiniz ancak bu ikramların haram olduğu gerçeği değişmez ve sadaka vermek haramı helal kılmaz. Dini hassasiyetinizi koruyarak, nazik ve ölçülü davranmanız tavsiye edilir.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
