Faiz tam olarak nedir ve nelere dikkat edilmelidir?
Sorunun Detayı
"Size faizle ilgili bir soru sormak istiyorum.Faizin tam olarak tanımını yapabilir misiniz? İnternette videolarınızı izledim. Türkiye’de faizsiz bankacılık olmadığını söylüyorsunuz, bende hiç bir bankadan para alışverişi yapmıyorum. Ancak vadeli satışın caiz olduğunu, alışveriş yaparken satıcının belli zaman için belirlenmiş vade farkı alabileceğini söylüyorsunuz. Benim sorum araba firmasının yaptığı bir kampanya doğrultusunda. 40 bin TL'ye kadar sıfır faiz alıyor fakat 60 bin olursa faiz alıyor bankayla anlaşmalı oldukları için. Hocam bu şimdi bir alışveriş ancak arada banka var bu vadeli satış olup caiz mi olur, yoksa arada banka olduğu için ve fiyat farklı olduğu için faiz mi olur? Faizi öğrendiğimden beri ödeme imkanım olduğu halde ne ev ne araba ne başka bir şey için faize bulaşmadım inşallah. Bu durumu bana açıklayabilir misiniz?"
Açıklama
Faiz, İslam hukukunda kesinlikle haram kılınmış ve ekonomik işlemlerde dikkat edilmesi gereken önemli bir konudur. Faiz, borç para alıp verme veya alışverişlerde ek kazanç sağlamak amacıyla belirlenen fazlalık olarak tanımlanır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre faiz (riba) kesinlikle haramdır ve hiçbir şekilde alınması veya verilmesi caiz değildir. Ancak vadeli satışlarda, malın peşin fiyatı ile vadeli fiyatı arasında makul bir fark olması ve bu farkın faiz amacı taşımaması durumunda satış caizdir.
Deliller
Faizin haram oluşu Kur'an-ı Kerim'de açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu yüzden onlar, yaptıkları işte haddi aşmışlardır." (Bakara, 2/275)
Bir başka ayette ise faizle ilgili uyarı vardır:
"Faizi bırakın, eğer müminlerseniz ancak alışveriş yeterlidir." (Bakara, 2/278-279)
Peygamber Efendimiz (s.a.v) de faizle ilgili birçok hadis-i şerifte haram olduğunu bildirmiştir:
"Faiz alıcı ile veren arasında savaş açmıştır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, faiz, borç para alışverişlerinde anaparanın üzerine eklenen haksız kazançtır ve İslam bunu kesinlikle yasaklamıştır. Ancak vadeli satışlarda, örneğin bir araba veya ev alımında, satıcı malın peşin fiyatı ile vadeli fiyatı arasında fark koyabilir. Bu fark, malın vade farkı olup faiz değildir, çünkü burada malın fiyatı ve teslimi esas alınır, borç para alışverişi değildir.
Türkiye’de bankalar genellikle faiz esaslı çalıştığı için tamamen faizsiz bankacılık uygulaması yoktur. Ancak siz faizsiz finansman yöntemleriyle alışveriş yapmaya dikkat ediyorsunuz, bu çok güzel bir hassasiyettir.
Araba firmasının kampanyasına gelince; eğer 40 bin TL’ye kadar olan kısımda gerçekten faizsiz vadeli satış yapılıyorsa ve fiyat farkı malın vadesi nedeniyle makul bir şekilde belirlenmişse bu caizdir. Ancak 60 bin TL olunca bankayla anlaşmalı ve faiz içeren bir sistem devreye giriyorsa, bu durumda faiz haramdır ve o kısmı kullanmamak gerekir.
Burada dikkat edilmesi gereken husus, alışverişin vadeli satış mı yoksa borç para alışverişi mi olduğudur. Vadeli satışta fiyat farkı olabilir, ancak borç para alışverişinde anaparanın üzerine eklenen her türlü fazlalık faizdir ve haramdır.
Diğer Görüşler
Şafii, Maliki ve Hanbeli mezheplerinde de faiz haramdır ve vadeli satışlarda makul fiyat farkı caiz görülür. Ancak bu farkın faiz amacı taşımaması gerekir. Bazı çağdaş alimler, bankalarla yapılan işlemlerde faiz unsuru bulunduğu için dikkatli olunmasını önerir.
Sonuç
Faiz kesinlikle haramdır. Vadeli satışlarda makul fiyat farkı caizdir. Bankayla anlaşmalı ve faiz içeren kampanyalardan kaçınmak gerekir. Ödeme gücünüz olduğu halde faizden uzak durmanız İslam’ın kolaylaştırma ruhuna uygundur.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
