Faiz karışmış miras
Sorunun Detayı
"Selam aleyküm. Allah'ın selamı inanan iman edenlerin üzerine olsun. Sizlerin fıkıh köşesine sorularım olacak bu konuda beni aydınlatırsanız çok memnun olurum. "Babam 1969-2007 arasında Almanya'da yaşadı ve burada vefat etti". Burada calisti, yasadi, para mal mülk biriktirdi. Yatirimini Merkez bankasinda degerlendirdi. 2003 yilinda Almanya maliye bakanligi cifte vergilendirmekten Türkiye'de aldigi faizin Almanya'da vergilendirmekten dolayi babamin hakkinda sorusturma basladi. Bunlara babam yanit vermedi. Maliyenin istedigi bilgileri de vermedi vefatina kadar Maliyeden kacti ve 2007 yilinda babam vefat etti. Babam maliyeye aldigi faizin vergisini ödemedi. Vefatindan sonra Maliyeye sorusturma yerine gittim dosyasini kapatmislar. Simdi bizler babamin devlete olan borcunu nasil ödeyecegiz. Bunlari kanunlara göre degil Sadece Kurani Kerim ve Sünnete göre ne yapmamiz gerekiyor? İkinci sorum Ölüm hak miras helal diyorlar. Özellikle kardeslerim babam bu parayi bankada faizle biriktirdi bunu hepimiz biliyoruz. Onlarin yorumlari babam biriktirdi bize kaldi bu da helaldir diyorlar. Kurana sünnete göre bu para mirascilarina helal mi? Haram mi? Ücüncü sorum 21 sene babamla beraber kaldim yasadim 19 sene calistim ayligimi cocuk parasini bakim parasini da babama verdim. İcinden bir kismini ayirdi benim namima tasarruf yapti. 17 senede pazarcilik yani bit pazarinda saticilik yaptik. Simdi basta annem, kardeslerim bu parada bizlerin hic hakkimiz olmadigini söylediler. Ona göre de mirasi bölüstük iki kardesim türkiyede 4 burda ikisi evlendi iki kardes hanimin yükü biz cektik bunlari anlatmamiza ragmen zerre kadar kul hakki görmediler. Kurana göre kul hakki nedir? Sorularima cevap verirseniz cok sevinirim. Saygi ve selamlarla."
Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, sorularınız mirasın helal ve haram yönleri, faizle ilgili meseleler ve kul hakkı konusunda İslam'ın temel kaynaklarına göre açıklanacaktır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre faiz (riba) kesinlikle haramdır ve faizle elde edilen malın mirasçılara helal olarak geçmesi mümkün değildir. Ayrıca, kul hakkı İslam'da çok önemlidir; hakkı yenilen kişi ile helalleşmeden miras helal olmaz.
Deliller
Faizin haramlığı Kur'an ve hadislerde açıkça belirtilmiştir:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir." (Bakara, 2:275)
"Ey iman edenler! Faizi bırakıp sadece Allah'a kulluk edin." (Bakara, 2:278)
"Bir kimse kul hakkı ile ölürse, onun cennete girmesi mümkün değildir." (Hadis, Buhari)
Detaylı Açıklama
Babanızın Almanya'da çalışıp faizle para biriktirmesi İslam açısından caiz değildir. Faizle elde edilen para, haram maldır ve mirasçılara helal olarak geçmez. Bu durumda yapılması gereken, mirasçılar olarak faizle elde edilen bu parayı tespit edip, mümkünse bu miktarı hayır kurumlarına veya fakirlere vermek, böylece haram maldan kurtulmaktır. Bu, Kur'an ve sünnetin emrettiği haramdan temizlenme yoludur.
Devlete olan borç meselesinde ise, İslam hukukunda devlet borçları da önemlidir. Ancak babanızın vergi borcunu ödemek mirasçılara düşmez, çünkü bu borç şahsi borçtur. Fakat eğer miras malından bu borç ödenirse, bu helal olur. Mirasçılar borcu ödemek istemezse, mirasın helal kısmını alabilirler.
Kardeşlerinizin babanızın faizle biriktirdiği parayı helal saymaları İslam'a uygun değildir. Çünkü Kur'an ve hadisler faizle elde edilen malı haram kılmıştır. Bu konuda İslam alimleri ittifak halindedir.
Kul hakkı ise, kişinin hakkının yenilmesi demektir. Siz babanıza yıllarca çalışıp para vermişsiniz, emek sarf etmişsiniz. Bu haklarınızın tanınması ve helalleşme önemlidir. Kul hakkı, mirasın paylaşımında mutlaka gözetilmelidir. Eğer hakkınız yenilmişse, bu durum mirasın helalliğini etkiler ve helalleşme gerektirir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda Hanefi mezhebi ile aynı görüştedir; faiz haramdır. Kul hakkı konusunda da İslam alimleri benzer şekilde hassasiyet göstermiştir. Bazı mezhepler miras paylaşımında farklı uygulamalar yapabilir, ancak faiz ve kul hakkı konusunda ihtilaf yoktur.
Sonuç
Babanızın faizle elde ettiği paranın mirasçılara helal olmadığını bilerek, bu parayı hayır işlerine vermeniz gerekir. Kul hakkı konusunda ise hakkınızın tanınması ve helalleşme için aile içinde adaletli ve İslami bir çözüm aranmalıdır. Devlet borçları ise miras malından ödenebilir veya mirasçılar arasında anlaşma sağlanabilir.
