Faiz Helal Olabilir mi?
Sorunun Detayı
"Faiz'e herhangi bir şart altında ruhsat verilmesi söz konusu mudur? Böyle bir içtihat var mıdır? Zira ayeti kerimede faiz için bir "ama" ifadesi geçmiyor dolayısıyla istisnaları olan bir haram değil diye biliyorum.
Yine de gerçek bir olay için icazetinin olup olmadığını sormak isterim?
Gerçek olay :
Bir kimse elindeki mülkleri dolandırıcılar aracılığıyla kaybetti. Buna mukabil; gerekli hukuki davaları açması gerekti fakat belirli meblağlar yatırmak mahkemeler tarafından zorunlu koşuldu. Bu maddi bedeller eşten dosttan rica ile toplanacak miktarlarda olmadığı için daha büyük bir dünyevi maddi zararlardan(mülklerini kaybetmemek için) , haciz ve hapis cezası gibi hükümlerden de kurtulmak adına faizle kredi çekerek mahkemelere bu bedelleri yatırdı. Şayet bu bedeller yatırılmamış olsaydı kişinin hakkını arama talebi kanunen reddedileceği için kişi mülklerini kaybetmiş olacaktı. Böyle meşakkatli bir süreçte kullanılan bu faiz için o kişinin gönlünü rahatlatacak icazeti almaktan ziyade bu işin karşılığını öğrenmek isterim. Zira bu kişi yakınımdır."
Açıklama
Faiz, İslam'da açıkça haram kılınmış bir uygulamadır ve herhangi bir şart altında helal olması mümkün değildir. Faizle ilgili ayetlerde herhangi bir istisna veya ruhsat bulunmamaktadır.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre faiz (riba) kesinlikle haramdır ve hiçbir şart altında helal olmaz. Faiz almak veya vermek, İslam hukukunda yasaklanmıştır ve bu konuda herhangi bir ruhsat veya istisna kabul edilmez.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili kesin ve açık yasaklar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimseler gibidir. Bu, onların, 'Alım satım da ancak faiz gibidir' demelerindendir. Oysa Allah, alım satımı helal, faizi haram kılmıştır." (Bakara, 2/275)
"Ey iman edenler! Allah'tan korkun ve eğer müminlerseniz, faizden vazgeçin." (Âl-i İmrân, 3/130)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili çok sayıda sahih hadisle faiz almanın ve vermenin haram olduğunu bildirmiştir.
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, faiz konusu İslam'ın en net yasaklarından biridir ve Kur'an-ı Kerim'de hiçbir şekilde istisnası belirtilmemiştir. Faizin haramlığı, hem bireysel hem toplumsal açıdan adaletsizliği önlemek içindir. Ancak, yaşadığınız örnekte olduğu gibi, bir kişinin hakkını korumak için mahkeme masraflarını karşılamak zorunda kalması ve bunun için kredi çekmesi durumu farklıdır. Burada önemli olan, çekilen kredinin faizli olmasıdır. Faizli kredi çekmek haramdır, ancak bazı durumlarda mecbur kalınabilir. Bu durumda kişinin niyeti ve çaresizliği önemlidir. Hanefi mezhebine göre, zorunlu hallerde (zaruret) faizli kredi çekmekten kaçınmak mümkün değilse, kişi günahını bilerek ve pişmanlıkla bu durumu geçici olarak kabul edebilir. Fakat bu, faizin helal olduğu anlamına gelmez, sadece zorunluluk nedeniyle günahın hafifletilmesidir.
Bu nedenle, mümkünse faizsiz kredi yolları araştırılmalı, yakın çevreden veya faizsiz finansman sağlayan kurumlar tercih edilmelidir. Ayrıca, bu tür durumlarda kişinin Allah'tan af dilemesi, niyetini düzeltmesi ve gelecekte faizden kaçınması önemlidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda Hanefi mezhebiyle aynı görüştedir; faiz haramdır ve istisnası yoktur. Ancak bazı çağdaş İslam alimleri, zorunlu hallerde ve alternatif bulunamadığında faizli kredi kullanmanın günahını hafifletebileceğini belirtmişlerdir. Bu, faizin helal olduğu anlamına gelmez, sadece zaruret haliyle ilgili bir kolaylıktır.
Sonuç
Faiz her durumda haramdır ve helal olmaz. Ancak zorunlu hallerde, kişi günahını bilerek ve pişmanlıkla faizli kredi kullanabilir. En iyisi faizsiz finansman yollarını araştırmak ve mümkünse onlara yönelmektir.
