Evdeki Hesap
Sorunun Detayı
"Selamünaleyküm hocam. Kadın ve erkek evlenirken hiçbir şeyleri yoktu ve düğünlerini yapma ve işyeri açmaları için gereken her türlü desteği kadının ailesi karşıladı. Bu sırada erkeğin ailesinden 1 kuruş bile gelmedi, düğünde takı olarak bile. Bunun sebebi erkeğin ailesi ile dargınlığı değildi. Sadece durumlarının iyi olmadığı iddiası idi (oysa sonraki evlenen kardeşe hem ev eşyaları hem altınları vb. yapılması gereken her şey tastamam yapıldı). (Bu arada bu erkek hala karısına mihrini bile vermedi. Kadın ise durumunuz düzelince verir diyerek ses çıkarmadı) . Kadın ve erkek yıllarca gece gündüz demeden (gerçekten geceleri bile çalışarak) bir iş sahibi oldular ve para kazanmaya başladılar. Kadın bu süre zarfında erkeğin haberi olmadan 1 kuruş bile bir yere harcamadı. Erkek ise karısının haberi olmadan akrabalarına gizli gizli paralar göndermişti ve bunlar ortaya çıktığında önceleri yalanlarken (göndermedim diye alenen yalan söyleyip gönderdiği ispatlanınca hiçbir şey olmamış gibi davranırken) sonraları bu benim param, istediğime veririm tavrına girdi. Kadına ise sen benden izinsiz hiçbir şey veremezsin diye dini hükümlerin arkasında sığındı. Sıfırdan beraberce elde ettikleri birikimlerinde kadının dinen tasarruf hakkı nedir? Erkeğin karısından habersiz ailesine veya başkalarına bu şekilde paralar vermesinde kadının hiç hakkı yok mudur? Kadın bu durumda ne yapmalıdır? Zira en yakınındaki kişinin her zaman yalan söyleyebilecek yapıda biri olduğu için yıkılmış ve artık birlikte omuz omuza çalışma isteği kalmamıştır. Kalbindeki kırıklıkları ise ancak Allah bilebilir. Allah rızası için fetvanızı rica ediyorum."
Açıklama
Evli çiftlerin ortak mal varlığı ve birbirlerinin hakları, İslam hukukunda önemli bir konudur. Eşlerin mal tasarrufu ve birbirlerine karşı sorumlulukları, evlilikte adalet ve hakkaniyet çerçevesinde değerlendirilir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, evlilikte eşlerin ortak kazancı ve malları üzerinde her iki tarafın da hakkı vardır. Kadının, evlilik süresince birlikte kazanılan mal üzerinde tasarruf hakkı bulunur. Erkek, karısının rızası olmadan ortak mallardan veya kendi malından başkalarına yardımda bulunabilir ancak bu durumda karısının haklarını gözetmesi gerekir. Kadının da kendi hakkını koruması ve adalet talep etmesi meşrudur.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de eşlerin birbirlerine karşı sorumlulukları ve hakları vurgulanır:
"Kadınlar sizin için birer tarladır. O tarlaya dilediğiniz zaman varabilirsiniz. Kendileri için önceden bir şey hazırlamış olanlar ise (onlara karşı) bir sorumluluk yoktur. Allah'tan korkun ve bilin ki O'na kavuşacaksınız. O halde iman edenler arasında evlilikleri helal ve temiz kılın." (Bakara, 2/223)
"Erkekler, kadınlar üzerinde Allah'ın birer koruyucusu ve sorumlularıdır." (Nisa, 4/34)
Hadislerde de eşlerin birbirlerinin haklarına riayet etmeleri tavsiye edilmiştir:
"Müminlerin iman bakımından en mükemmeli, ahlakı en güzel olanıdır. Ve eşlerine karşı en iyi davranan mümindir." (Tirmizi)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, evlilikte her iki tarafın da ortak çalışması ve emeğiyle elde edilen mal üzerinde ortak haklar vardır. Kadının, evlilik süresince kazandığı ve biriktirdiği mal üzerinde tasarruf hakkı vardır. Erkek, karısının rızası olmadan ortak mallardan veya kendi malından başkalarına yardımda bulunabilir ancak bu durum karısının haklarını ihlal etmemelidir. Eğer erkek, karısının haberi olmadan ailesine gizlice para gönderiyorsa ve bu durum karısının hakkını zedeliyorsa, bu davranış İslam ahlakına uygun değildir.
Hanefi fıkhında, eşlerin malları ortak sayılır ve her iki tarafın da mal üzerinde hakkı vardır. Erkek, karısının hakkını gözetmekle yükümlüdür. Kadın ise hakkını aramakta, gerektiğinde mahkemeye başvurmakta serbesttir. Ayrıca, evlilikte güven ve sadakat esastır; yalan söylemek ve gizli işler yapmak evlilik bağını zedeler.
Bu durumda kadın, öncelikle eşine karşı sabırlı ve anlayışlı olmalı, ancak hakkını korumak için İslami yollarla hakkını aramalıdır. Aile danışmanlığı veya dini rehberlikten destek almak da faydalı olabilir. Eşler arasında açık iletişim ve karşılıklı saygı, evliliğin sağlıklı devamı için önemlidir.
Diğer Görüşler
Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de benzer şekilde, evlilikte ortak mal ve haklar vurgulanır. Ancak bazı mezheplerde, erkeğin evin nafakasını sağlama sorumluluğu daha ön plandadır ve kadının tasarrufu konusunda daha temkinli yaklaşılır. Yine de genel olarak, eşlerin birbirlerinin haklarına saygı göstermesi esastır.
Sonuç
Özetle, evlilikte elde edilen mal üzerinde her iki eşin hakkı vardır. Erkek, karısının haberi olmadan ailesine gizlice para göndermemeli, kadının hakkını gözetmelidir. Kadın ise hakkını korumak için İslami yollarla hakkını aramalı, sabır ve adaletle hareket etmelidir.
