Ev almak için biriktirilen para nisap miktarını geçerse zekat alınamaz mı?
Sorunun Detayı
"Biz iki kız kardeşiz. Ablam evli, ben ise annemle birlikteyim. Biz daha bebekken babam vefat etmiş. Babamın vefatından sonra anneannemlerin yanına yerleştik. Anneannem ve dedemin desteğiyle annem bizleri büyüttü. Dedem de vefat ettikten sonra annem, dedemin aylığının bir kısmını almaya başladı. Annem kendimize ait bir evimizin olması için aldığı maaş ve kendisine verilen zekâtları biriktiriyor. 7 yılda topladığı miktar 430 bin TL. Bu miktardan sonra annemin kendisine verilen zekâtları alması caiz midir?"
Açıklama
Zekât, İslam'da malın belirli bir miktarını (nisap) ve bir yıl süreyi (hilâl) tamamlayan Müslümanın vermesi gereken bir ibadettir. Ancak, zekâtın konusu olan malın türü ve kullanım amacı önemlidir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, ev almak için biriktirilen para, eğer ticaret amacıyla değil de barınma ihtiyacı için biriktiriliyorsa, bu para üzerinden zekât farz değildir. Ancak, eğer bu para ticaret veya yatırım amacıyla biriktiriliyorsa ve nisap miktarını ve bir yıl süreyi dolduruyorsa, zekât verilmesi gerekir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de zekâtla ilgili genel hüküm şöyledir:
"Mallarınızda, kendileri için belirlenmiş bir hak vardır; sadaka olarak yoksullara verilir." (En'am, 6:141)
Hz. Peygamber (sav) de şöyle buyurmuştur:
"Her yıl bir yıl boyunca elinde bulunan altın ve gümüşün zekâtını veriniz." (Sahih Buhari, Zekât, 3)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman kardeşim, annenizin ev almak için biriktirdiği para, eğer sadece barınma ihtiyacını karşılamak amacıyla biriktiriliyorsa ve bu para ticaret veya yatırım amacı taşımıyorsa, Hanefi mezhebine göre bu para üzerinden zekât verilmez. Çünkü bu para, kişinin temel ihtiyaçlarını karşılamak için ayrılmıştır ve zekâtın konusu olan maldan sayılmaz.
Ancak, annenizin aldığı zekâtlar ve maaşlar birikerek nisap miktarını aşmışsa ve bu para ticari mal veya yatırım olarak değerlendirilirse, o zaman zekât vermek gerekir. Zekât, malın bereketini artırmak ve toplumdaki yardımlaşmayı sağlamak için farzdır. Bu nedenle, zekâtın hükmü malın niteliğine ve kullanım amacına bağlıdır.
Bu durumda annenizin, elinde bulunan parayı ev almak için biriktirdiğini ve ticari amaç gütmediğini düşünürsek, bu paradan zekât vermesi gerekmez. Ancak, bu konuda kesin bilgi için yerel bir ilahiyatçıya veya Diyanet İşleri Başkanlığı'na danışmak faydalı olacaktır.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de genel olarak benzer görüşler hakimdir. Şafii ve Malikî mezheplerinde de, kişinin temel ihtiyaçları için biriktirdiği para üzerinden zekât verilmez. Ancak, Hanbeli mezhebi bazen farklı yorumlar getirebilir, bu yüzden ihtilaflı konularda mezhep alimlerine danışmak önemlidir.
Sonuç
Özetle, annenizin ev almak için biriktirdiği para ticaret amacı taşımıyorsa ve sadece barınma ihtiyacını karşılamaya yönelikse, bu para üzerinden zekât verilmez. Ancak, malın niteliği ve kullanım amacı değişirse, zekât vermek gerekir. Bu konuda dikkatli olunmalı ve gerektiğinde uzman görüşü alınmalıdır.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
