Eşimin Fidye Borcunu Kardeşime Vermem Uygun mudur?
Sorunun Detayı
"Selamün aleyküm hocam. Ben Almanya'da yasiyorum. Agabeyim Türkiye'de. Benim esim tip 1 seker hastasi. Bu yüzden oruc tutamiyor. Türkiyede'ki kardesim asgari ücretle calisan bir isci. Kardesime aylik devamli bir miktar para yardimi yapıyorum (toplam yillik 1200 euro). Eşimin oruc borcu (fidye) 300 euro tutuyor. Sorum: Bu toplam gönderecegim paradan 300 eurosunu oruc borcuna niyetlensem olur mu? Bir diger hususda bu oruc borcu asgari ücretle calisan kardesime olur mu? ALLAH biliyor benim yasam standartlarim kardesimden cok iyi."
Açıklama
Orucun tutulamadığı durumlarda fidye (kefaret) verilmesi gerekir. Bu fidyenin kim tarafından ve nasıl verilmesi gerektiği, İslam hukukunda önemli bir meseledir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, oruç tutamayan kişi, fidyesini kendisi ödemekle mükelleftir. Ancak maddi imkânı olmayan veya fidyeyi ödeyemeyen kimse, bu borcu başkasına ödetmekte serbesttir. Eşinizin fidyesini kardeşinize vermeniz caizdir, ancak bu kardeşinizin maddi durumunu zorlamamalıdır. Fidye, oruç tutamayanın borcudur ve onun adına ödenir.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de oruç tutamayanların fidye vermeleri emredilmiştir:
"Kim hasta veya yolculukta olursa, tutamadığı günler sayısınca başka günler kaza eder. Allah size kolaylık diler, zorluk dilemez." (Bakara, 2/185)
Hadislerde de oruç tutamayanların fidye vermesi belirtilmiştir:
"Orucu tutamayan yaşlı veya hasta, her gün için bir fakiri doyuracak kadar fidye verir." (İbn Mace)
Detaylı Açıklama
Değerli Müslüman, eşinizin oruç borcunu (fidyesini) kardeşinize vermeniz mümkündür. Ancak burada önemli olan kardeşinizin maddi durumudur. Asgari ücretle çalışan bir kişinin üzerine ek bir yük getirmek, onun geçimini zorlaştırabilir. Siz Almanya'da daha iyi bir yaşam standardına sahipseniz, eşinizin fidyesini doğrudan kardeşinize vermek yerine, fidye miktarını ayrı olarak göndermeniz daha uygun olur. Böylece kardeşinizin maddi durumu etkilenmez ve siz de borcunuzu yerine getirmiş olursunuz.
Ayrıca, fidye miktarını niyet ederek gönderdiğiniz para, kardeşinizin ihtiyacı için değil, eşinizin oruç borcunun ödenmesi içindir. Bu niyetin açık olması gerekir. Fidye, oruç borcunun kefaretidir ve mutlaka oruç tutamayan adına ödenmelidir.
Diğer Görüşler
Diğer mezheplerde de benzer şekilde fidyenin oruç tutamayan adına ödenmesi kabul edilir. Şafii ve Hanbeli mezheplerinde de fidyenin başkası tarafından ödenmesi caizdir. Ancak her mezhepte, fidyenin miktarı ve kimlere verileceği konusunda küçük farklılıklar olabilir.
Sonuç
Eşinizin oruç fidyesini kardeşinize vermeniz caizdir, ancak kardeşinizin maddi durumunu zorlamamalısınız. Fidye miktarını ayrı ve niyetli olarak göndermeniz daha uygundur. Böylece hem borcunuzu yerine getirmiş hem de kardeşinizi zor durumda bırakmamış olursunuz.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
