Enflasyonun altındaki faiz, faiz değil midir?
Sorunun Detayı
"Hayrettin Karaman, ‘enflasyonun altındaki faiz, faiz olmaz’ diyor. Mesela faiz %10 olan bir ülkede yıllık faiz 10’un altında olursa faiz olmaz diyor. Hükümet 1 ay kadar önce esnafa %50 faiz indirimi uygulayacağını söyledi, bu da yıllık %5’e geliyor. Yani enflasyonun altında istediğin yere kullanabilirsin diyorlar. Kardeşim esnaf, Hayrettin Karaman’ın fetvasına dayanarak alsak mı diye düşünüyor ama benim kalbime yatmıyor bu durum. Ne yapmamızı tavsiye edersiniz?"
Açıklama
Faiz konusu İslam hukukunda hassas ve önemli bir meseledir. Enflasyonun altında kalan faiz oranlarının hükmü, günümüz ekonomik koşullarında tartışılan konulardan biridir.
İslami Hüküm
Hanefi mezhebine göre, faiz (riba) kesinlikle haramdır ve her türlü faiz alıp vermek caiz değildir. Enflasyonun altında ya da üstünde olması, faizin haramlık hükmünü değiştirmez. Faiz, Kur'an ve sahih hadislerde açıkça yasaklanmıştır.
Deliller
Kur'an-ı Kerim'de faizle ilgili kesin yasaklar vardır:
"Faiz yiyenler ancak şeytanın çarptığı kimsenin kalktığı gibi kalkarlar... Allah faizi helal kılmaz, sadakaları ise helal kılar." (Bakara, 2/275)
Hz. Peygamber (s.a.v) de faizle ilgili şöyle buyurmuştur:
"Altın altınla, gümüş gümüşle, buğday buğdayla, arpa arpa ile, hurma hurma ile, tuz tuz ile eşit miktarda ve aynı türden olarak takas edilmedikçe faiz haramdır." (Müslim)
Detaylı Açıklama
Enflasyon, paranın değer kaybetmesi anlamına gelir ve ekonomik bir gerçekliktir. Bazı çağdaş alimler, enflasyonun altında kalan nominal faiz oranlarının reel anlamda faiz olmayabileceği görüşünü tartışmışlardır. Ancak bu, faiz yasağının kaldırılması anlamına gelmez. Çünkü faiz, sadece nominal oranla değil, paranın kendisinden fazlasını talep etmekle ilgilidir ve bu, İslam’da kesinlikle yasaktır.
Hayrettin Karaman hocanın ifadesi, reel faiz kavramına işaret etmekte ve ekonomik gerçekliklere dikkat çekmektedir. Ancak bu görüş, genel olarak faiz yasağını ortadan kaldırmaz. Türkiye’deki esnafın veya bireylerin faizli işlemlerden kaçınması, faizden uzak durması en güvenli yoldur.
Günümüzde faizsiz finansman yöntemleri (kâr-zarar ortaklığı, murabaha, mudaraba vb.) tercih edilmelidir. Hükümetin faiz indirimi açıklaması ekonomik bir düzenleme olabilir, ancak bu İslam hukukundaki faiz yasağını değiştirmez.
Diğer Görüşler
Diğer mezhepler de faiz konusunda Hanefi mezhebi ile benzer görüştedir. Bazı çağdaş İslam alimleri reel faiz kavramı üzerinde tartışmış, ancak faiz yasağını kaldıran bir görüş genel kabul görmemiştir. Diyanet İşleri Başkanlığı da faizli işlemleri haram kabul etmektedir.
Sonuç
Değerli Müslüman, faizden uzak durmak en doğrusudur. Enflasyonun altında olsa bile faiz almak veya vermek İslam’a göre caiz değildir. Faizsiz finansman yollarını araştırmanızı ve bu konuda dikkatli olmanızı tavsiye ederim.
Sizin de bir sorunuz mu var?
Aradığınızı bulamadıysanız, sorunuzu bize iletin. Fıkhi delillerle desteklenmiş ücretsiz yanıt alın.
